İşten çıkarılma süreci, hayatınızda karşılaşabileceğiniz en zorlu durumlardan biri olabilir. Ancak, hukuk sistemimiz işten çıkarılan işçileri bu tür durumlara karşı korumak için kapsamlı düzenlemeler içermektedir. Haklarınızı bilmek, bu süreçte doğru adımları atmanın ve hak kayıplarının önüne geçmenin temelini oluşturur. İşte işten çıkarılma durumunda mutlaka bilmeniz gereken 20 kritik bilgi:

Haklarınızı Bilin ve Koruyun:

İşten çıkarılma zorlu bir süreç olsa da, hukuk sistemimiz işçileri korur; haklarınızı bilmek ve doğru adımları atmak hak kaybını önlemenin temelidir.

İş Sözleşmesinin Feshi Ne Demektir?

İş sözleşmesinin feshi, işçi ve işveren arasındaki hukuki ilişkinin sona ermesidir. Bu sona erme şekli, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, işe iade gibi haklara sahip olup olmadığınızı doğrudan belirler.

Haklı Nedenle Feshe Dikkat Edin:

İşveren, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25. maddesine göre, belirli ve ağır şartların varlığı halinde (hırsızlık, cinsel taciz, işe devamsızlık gibi) iş sözleşmenizi bildirim süresi tanımaksızın ve kıdem/ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü doğurmaksızın derhal feshedebilir. Ancak bu nedeni somut delillerle ispatlamak zorundadır; ispatlayamazsa fesih haksız hale gelebilir.

Geçerli Nedenle Fesih Durumu:

İşveren, işçinin yetersizliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin gereklerinden kaynaklanan geçerli sebeplerle (performans düşüklüğü, uyumsuzluk, ekonomik daralma gibi) iş sözleşmesini feshedebilir. Bu durumda işveren, bildirim sürelerine uymak ve kıdem tazminatınızı ödemek zorundadır.

Haksız Fesihlerde İşe İade Hakkı:

İş güvencesi kapsamında olan (genellikle en az 30 işçi çalıştıran işyerlerinde 6 aydan fazla kıdemi olan) bir işçinin, geçerli bir neden olmaksızın veya usulüne uygun yapılmayan bir fesihle işten çıkarılması durumunda bu fesih haksız sayılır ve işe iade davası açma hakkına sahip olursunuz.

Fesih Bildirimini Okumadan İmzalamayın:

İşveren tarafından sunulan fesih bildirimini, istifa belgesini veya tüm haklarınızdan feragat ettiğinizi belirten bir belgeyi okumadan, içeriğini tam olarak anlamadan veya mümkünse bir avukata danışmadan asla imzalamayın. Aksi halde kıdem, ihbar ve diğer tazminat haklarınızdan vazgeçmiş olabilirsiniz.

İstifa Ederken Haklı Nedeniniz Varsa Kıdem Tazminatı Alırsınız:

Kendi isteğinizle istifa etmenize rağmen, İş Kanunu’nun 24. maddesinde belirtilen haklı nedenlerin (işverenin ücreti ödememesi, mobbing uygulaması, iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uymaması gibi) varlığı halinde iş sözleşmenizi derhal feshedebilir ve bu durumda kıdem tazminatına hak kazanırsınız.

Kıdem Tazminatı Hakkınız Var Mı?:

Kıdem tazminatına hak kazanabilmek için aynı işverene ait işyerinde en az 1 yıl çalışmış olmanız ve iş sözleşmenizin İş Kanunu’nda belirtilen hallerden biriyle (işveren tarafından yapılan fesih (haklı nedenli fesih hariç), işçi tarafından haklı nedenle fesih, emeklilik, muvazzaf askerlik hizmeti ve kadın işçinin evlilik nedeniyle işten ayrılması gibi) sona ermesi gerekir.

Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Her tam yıl için 30 günlük brüt ücretiniz (yemek yardımı, yol yardımı, ikramiyeler, primler vb. tüm ek menfaatler dahil) üzerinden hesaplanır. Bir yıldan artan süreler de orantılı olarak eklenir.

Kıdem Tazminatı Tavan Ücreti Ne Kadar?:

Kıdem tazminatının bir üst sınırı (tavanı) bulunmaktadır ve bu tavan her yıl Ocak ve Temmuz aylarında güncellenir. Brüt ücretiniz ne kadar yüksek olursa olsun, kıdem tazminatı hesaplamasında bu tavanın üzerindeki miktar dikkate alınmaz. Peki “Kıdem tazminatı tavan miktarı ne kadar?” sorusuna cevap aradığımızda, 01.07.2025 tarihi itibarıyla bu miktarın 53.919,68 TL olduğunu görmekteyiz.

İhbar Tazminatı Hakkınız Olabilir:

İş sözleşmesini feshetmek isteyen tarafın (işveren veya işçi) kanunda belirtilen bildirim sürelerine uymaması halinde ödemek zorunda olduğu bir tazminattır. İşveren, haklı nedenle fesih yapmadıkça size ihbar süresi tanımak veya bu süreye ait ücreti peşin ödemek zorundadır.

İhbar Süreleri Kıdeminize Göre Değişir:

İhbar süreniz çalışma sürenize göre kademeli olarak artar: 6 aydan az için 2 hafta; 6 ay ile 1.5 yıl arası için 4 hafta; 1.5 yıl ile 3 yıl arası için 6 hafta; 3 yıldan fazla için 8 hafta.

İşe İade Davası Şartlarını Kontrol Edin:

İşe iade davası açabilmeniz için işyerinde en az 30 işçi çalışıyor olması, sizin en az 6 aylık kıdeminizin bulunması ve iş sözleşmenizin belirsiz süreli olması gibi şartlar aranır. İşe iade davası şartları ve sürece ilişkin daha fazla bilgi için İşten Çıkarılan İşçinin Hakları Nelerdir? adlı yazımızı inceleyebilirsiniz.

İşe İade Davasında Süreler Çok Önemli:

Fesih bildiriminin size tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmanız zorunludur. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açmanız gerekir. Bu sürelerin kaçırılması hak kaybına yol açar.

İşe İade Davası Sonucu İşe Dönüşünüz Garanti Değil:

İşe iade davasını kazanmanız durumunda işveren sizi 1 ay içinde işe başlatmak zorundadır. Ancak işveren, işçiyi işe başlatmazsa en az 4, en çok 8 aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatı ödemekle yükümlüdür. Yargıtay bu durumu işverenin yasal bir tercih hakkı olarak kabul eder. Bu konuda daha fazla bilgi için İşten Çıkarılan İşçinin Hakları Nelerdir? adlı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Kötü Niyet Tazminatı Alternatif Bir Koruma:

İş güvencesi hükümleri (30 işçi ve 6 ay kıdem şartı) dışında kalan işçilere, işverenin fesih hakkını kötüye kullanarak (örneğin, işçiyi yıldırmak, sendikal faaliyetlerini engellemek için) iş sözleşmesini feshetmesi durumunda ödenen tazminattır. Miktarı ihbar süresinin 3 katından az olamaz.

Kullanmadığınız Yıllık İzinlerin Ücretini Talep Edin:

İş sözleşmenizin sona ermesiyle birlikte, hak ettiğiniz ancak kullanmadığınız yıllık izin günlerinin karşılığı olarak ödenen ücrete hak kazanırsınız. Bu ücretin ödenip ödenmediğini veya izinlerin kullandırıldığını ispat yükümlülüğü tamamen işverene aittir.

Fazla Mesai ve Hafta Tatili Ücretlerinizi Sorgulayın:

Kanunla belirlenen normal çalışma sürelerinin üzerinde çalıştığınız fazla mesai ile hak kazandığınız hafta tatili ücretleri, iş sözleşmesinin feshinde talep edilebilen önemli alacak kalemlerindendir. Ödenmeyen bu alacakları yasal süreçlerle talep edebilirsiniz.

İşsizlik Maaşı Hakkınızı Araştırın:

Belirli şartları (işsiz kalma, yeterli prim gün sayısı, işten ayrılma nedeni) taşıyorsanız İŞKUR’dan işsizlik maaşı alabilirsiniz. İşçinin haklı nedenle feshi durumunda da işsizlik maaşına hak kazanılabilir.

Delil Toplamak Hayati Önem Taşır:

İşten çıkarılma sürecinde veya sonrasında hak arayışında, iddialarınızı ispatlamak için somut deliller (iş sözleşmeleri, maaş bordroları, çalışma saatlerini gösteren belgeler, yazışmalar, performans değerlendirme raporları, tanık beyanları gibi) büyük önem taşır. Bu belgeleri toplamalı ve saklamalısınız.

Ek Tavsiyeler:

• Hukuki Destek Almaktan Çekinmeyin: İş hukuku dinamik ve karmaşık bir alandır. Alanında uzman bir avukattan hukuki destek almak, haklarınızı tam olarak öğrenmenizi, yanlış adımlar atmamanızı ve hak kayıplarına uğramamanızı sağlar.
• Yasal Sürelere Mutlaka Uyun: İşe iade davası için arabuluculuğa başvuru süresi (1 ay) ve dava açma süresi (2 hafta) gibi yasal süreler kısa ve kesindir. Bu süreleri kaçırmak, hak kaybına yol açar. Diğer alacaklar için de 5 yıllık zamanaşımı süreleri bulunmaktadır.
• Arabuluculuk Sürecini İyi Değerlendirin: İş Kanunu uyarınca, işe iade ve işçilik alacaklarına ilişkin davalardan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Bu süreç, mahkeme süreçlerine göre daha hızlı ve daha az maliyetli bir çözüm sunar.
• İşyerinin Büyüklüğü ve Kıdeminizin Önemini Anlayın: İş güvencesi hükümleri, işyerinde 30 işçi ve 6 ay kıdem şartına bağlıdır. Bu kapsam dışında kalan işçiler için kötü niyet tazminatı gibi daha sınırlı koruma mekanizmaları bulunur. İşyerinin büyüklüğü ve kendi kıdeminiz, hukuki pozisyonunuzu doğrudan etkiler.