Hayatın her döneminde, beklenmedik finansal zorluklarla karşılaşmak mümkündür. Böyle durumlarda borç ve alacak ilişkileri öne çıkar ve bazen yasal süreçler, özellikle icra takibi devreye girer. İcra takibi, alacaklının borcunu tahsil etmek için başvurduğu bir hukuki yoldur. Süreç hem alacaklı hem de borçlu için kafa karıştırıcı ve stresli olabilir. Bu nedenle hak ve sorumlulukları bilmek, mağduriyetleri önlemek açısından çok önemlidir.

Bu yazıda, icra takibi ile ilgili sık sorulan sorulara güncel kanunlar ve yargı kararları çerçevesinde yanıt veriyoruz. İcra takibinin ne olduğu, nasıl başlatıldığı, haciz işlemleri, itiraz yolları ve borcun ödenme süreçleri adım adım ele alınacak. Amaç, okuyucuların bu süreç hakkında net ve kapsamlı bilgi edinmesini sağlamak.

Daha ayrıntılı bilgi almak isteyenler, “İcra Takibi Nedir, Nasıl Başlatılır? İşte Adım Adım Rehber” başlıklı yazımıza göz atabilir. Bu yazıda konu daha detaylı ve örneklerle açıklanmıştır.

İcra takibi nedir, ne anlama gelir?

İcra takibi, alacaklı bir kişinin, borcunu ödemeyen borçludan alacağını devletin gücü ve icra daireleri aracılığıyla zorla tahsil etme sürecidir. Bu süreç, alacağın tahsili için borçlunun mallarına, maaşına veya diğer gelirlerine el konulmasını (haciz) içerir.

İcra takibi, alacaklıya, borçludan alacağını hukuki yollarla talep etme hakkı verir. Bu süreç, sadece para borçları için değil, aynı zamanda bir malın teslimi veya bir işin yapılması gibi edimlerin yerine getirilmemesi durumlarında da uygulanabilir. İcra İflas Kanunu ile düzenlenen bu mekanizma, hukuk devletinde alacakların tahsilini güvence altına alır.

İcra takibi nasıl başlatılır ve hangi belgeler gereklidir?

İcra takibi, alacaklı veya vekili tarafından, yetkili icra dairesine başvurularak başlatılır. Başlatma aşaması, alacağın türüne göre farklılık gösterir. En yaygın icra takibi türü, ilamsız icra takibidir. Burada alacaklı, bir mahkeme kararına (ilam) sahip olmadan doğrudan icra dairesine başvurur.

Başvuru için gerekli belgeler şunlardır:

• Takip Talebi Dilekçesi: Alacaklının kimlik bilgileri, borçlunun kimlik bilgileri, alacağın miktarı, faiz oranı ve diğer takip masrafları gibi bilgileri içeren resmi bir dilekçe.
• Alacağa İlişkin Belgeler: Senedin (çek, bono, poliçe), faturanın, sözleşmenin veya borcun varlığını ispatlayan diğer belgelerin aslı veya onaylı suretleri.

İlamlı icra takibinde ise elinizde bir mahkeme kararı (ilam) veya ilam niteliğinde belge (örneğin, noterden tasdikli senet) bulunur. Bu durumda, borçlunun itiraz hakkı sınırlıdır ve takip daha hızlı sonuçlanır.

İcra takibi başlatmak için avukat tutmak zorunlu mudur?

İcra takibi başlatmak için avukat tutmak yasal olarak zorunlu değildir. Bir alacaklı, kendi adına icra dairesine giderek takip talebinde bulunabilir. Ancak, bu sürecin hukuki ve teknik detayları oldukça fazladır.

Yanlış yapılan bir başvuru, takip sürecini uzatabilir, hatta alacaklının hak kaybına uğramasına neden olabilir. Avukatlar, doğru takip yolunun seçilmesi, gerekli belgelerin eksiksiz hazırlanması ve borçlunun itirazlarına karşı etkili bir şekilde yanıt verilmesi gibi konularda uzman desteği sunar. Bu nedenle, olası hataları ve hak kayıplarını önlemek için bir avukat desteği almak genellikle tavsiye edilir.

E-devlet üzerinden icra takibi sorgulaması yapılabilir mi?

 

Evet, e-Devlet üzerinden icra takibi sorgulaması yapılabilir. Türkiye Cumhuriyeti’nde yaşayan herkes, e-Devlet Kapısı’na giriş yaparak “UYAP Vatandaş Portal” hizmeti üzerinden adına açılmış icra dosyalarını kolayca görüntüleyebilir.

Bu hizmet sayesinde, hakkınızda başlatılmış bir icra takibi olup olmadığını, varsa dosya numarasını, alacaklı ve borç miktarını görebilirsiniz. Bu sorgulama, borçlular için önemli bir erken uyarı mekanizmasıdır. Adınıza başlatılmış bir takipten, size tebligat ulaşmamış olsa bile bu yolla haberdar olabilirsiniz.

Haciz nedir ve hangi mallara haciz konulabilir?

Haciz, icra takibi sonucunda borcunu ödemeyen kişinin, borcunu karşılamaya yetecek kadar mal ve haklarına devlet zoruyla el konulması işlemidir. Haczedilen mallar, icra dairesi tarafından satılarak elde edilen gelirle alacaklının borcu ödenir.

Haczedilebilecek mallara örnekler:

• Taşınmazlar: Ev, arsa, dükkan gibi gayrimenkuller.
• Taşınırlar: Araba, motosiklet, değerli eşyalar, bankadaki paralar.
• Hak ve alacaklar: Maaş, banka hesabı, üçüncü kişilerdeki alacaklar.

Ancak, her mal haczedilemez. İcra ve İflas Kanunu (İİK) madde 82’ye göre bazı malların haczi yasaktır. Örneğin; aile bireylerinin kullanması için gerekli ev eşyaları, borçlunun mesleğini sürdürmesi için gerekli alet ve edevat, borçlunun ve ailesinin iaşesi için gerekli yiyecek ve yakacak maddeleri haczedilemez.

Maaş haczi nasıl uygulanır ve ne kadarı kesilebilir?

Maaş haczi, borçlunun maaşının bir kısmına, borcu ödenene kadar icra dairesi tarafından el konulmasıdır. Bu işlem, icra dairesinin işverene gönderdiği bir tebligatla başlar. İşveren, tebligat ulaştıktan sonra borçlunun maaşından belirtilen tutarı keserek icra dairesinin hesabına yatırmakla yükümlüdür.

Maaş haczi için yasal bir sınır vardır. İcra ve İflas Kanunu madde 83’e göre, maaşın en fazla dörtte biri (%25’i) haczedilebilir. Borçlunun maaşından kesinti yapılabilmesi için maaşın asgari geçim indirimi (AGİ) ve diğer yasal kesintiler çıkarıldıktan sonra kalan net tutarı üzerinden hesaplama yapılır. Eğer borçlunun birden fazla icra dosyası varsa, kesinti sıralı bir şekilde yapılır; yani bir dosyanın borcu tamamen ödendikten sonra diğerine geçilir.

Evimdeki eşyalara haciz gelir mi?

Evet, evinizdeki eşyalara haciz gelebilir. İcra memuru, borçlunun ikamet ettiği adrese gelerek haciz işlemi yapabilir. Ancak, bu haciz işlemi keyfi değildir.

Haciz, sadece lüks ve borcu karşılayacak değerdeki eşyalara uygulanır. Kanun, borçlunun ve ailesinin normal bir yaşam sürmesi için gerekli olan eşyaların haczedilemeyeceğini belirtir. Örneğin; buzdolabı, çamaşır makinesi, oturma grubu, yatak gibi temel ev eşyaları haczedilemez. Fakat, lüks bir antika mobilya, birden fazla televizyon, lüks bir sanat eseri gibi eşyalar haczedilebilir. Uygulamada, memurlar bu ayrımı yapmakta ve yasağa tabi eşyaları haczetmemeye özen göstermektedir.

İcra borcumu nasıl ödeyebilirim ve taksitlendirme mümkün müdür?

İcra borcunu ödemek için birden fazla yöntem vardır. En yaygın yöntem, icra dairesinin belirlediği banka hesabına ödeme yapmaktır. Ayrıca, borcun tamamını alacaklıya doğrudan ödeyerek de icra dosyasını kapatabilirsiniz.

İcra borcunun taksitlendirilmesi mümkündür, ancak bu durum borçlu ile alacaklının anlaşmasına bağlıdır. İcra dairesi, borcu taksitlendirme yetkisine sahip değildir. Taksitlendirme talebinizi alacaklıya veya vekiline iletmelisiniz. Eğer alacaklı bu teklifi kabul ederse, bir ödeme planı yapılır ve genellikle bu plan yazılı bir protokolle güvence altına alınır. Bu anlaşma, icra dosyasına sunulur ve takibe devam edilmez.

İcra takibine itiraz süresi kaç gündür ve nasıl itiraz edilir?

İcra takibine itiraz süresi, ödeme emrinin borçluya tebliğinden itibaren 7 gündür (Kambiyo senetlerine özgü takiplerde 5 gün)  Bu süre içinde borçlu, borcun tamamına veya bir kısmına itiraz edebilir.

İtiraz, takip işlemlerini durdurur. İtiraz etmek için, borçlunun ilgili icra dairesine bir dilekçe ile başvurması veya UYAP sistemi üzerinden itirazda bulunması gerekir. İtiraz dilekçesinde, borca neden itiraz edildiğinin açıkça belirtilmesi önemlidir. “Borca itiraz ediyorum” gibi genel bir ifade yeterlidir. Ancak, borçlu imza itirazında bulunacaksa, bunu ayrıca ve açıkça belirtmelidir. Örneğin; “Ödeme emrine ve borcun tamamına itiraz ediyorum” şeklinde bir ibare yeterlidir.

İcra takibine itiraz etmezsem ne olur?

Ödeme emrine yasal süresinde itiraz etmezseniz, icra takibi kesinleşir. Bu durumda, alacaklının borcu tahsil etmek için haciz işlemlerine başlama hakkı doğar. Kesinleşen bir takip için, artık borçlu olarak borcun varlığına ilişkin itiraz etme hakkınız ortadan kalkar.

Takip kesinleştikten sonra, borçlu haciz aşamasına geçer. İcra memuru, borçlunun mal varlığını araştırır ve haczedilebilecek malları belirler. Bu nedenle, hakkınızda başlatılan bir takipten haberdar olduğunuzda, yasal süre içinde itiraz hakkınızı kullanmanız son derece önemlidir.

Haksız yere icra takibi başlatılırsa ne yapılmalı?

Haksız yere başlatılan bir icra takibi karşısında borçlunun öncelikli olarak yapması gereken şey, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz etmektir (Kambiyo senetlerine özgü takiplerde 5 gün). Bu itiraz, takibi durdurur ve alacaklının haciz işlemi yapmasını engeller.

İtirazdan sonra alacaklı, borcun varlığını ispatlamak için İtirazın İptali Davası veya İtirazın Kaldırılması Davası açmak zorundadır. Bu davada borcun haksız yere istendiğini kanıtlamanız gerekir. Eğer dava sonucunda haksız olduğunuz ortaya çıkarsa, takip kaldığı yerden devam eder ve %20’ye kadar tazminat ödemek zorunda kalabilirsiniz. Ancak, haklıysanız, takip iptal edilir ve masraflarınızı talep etme hakkınız doğar.

İcra dosyası ne zaman ve nasıl kapanır?

İcra dosyası, borcun tamamının faiz ve masraflar dâhil olmak üzere ödenmesiyle kapanır. Borcun ödenmesi, ya icra dairesi aracılığıyla ya da doğrudan alacaklıya yapılır.

• İcra dairesi aracılığıyla ödeme: Borçlu, dosya borcunu icra dairesinin banka hesabına yatırır. İcra dairesi, bu ödemeyi alacaklıya aktarır ve dosya üzerindeki tüm hacizleri kaldırır.
• Doğrudan alacaklıya ödeme: Borçlu, alacaklıya elden veya banka yoluyla ödeme yapar. Bu durumda, alacaklı icra dairesine bir feragat dilekçesi sunarak takipten vazgeçtiğini bildirir. Borçlu, ödemeyi yaparken dekontun açıklama kısmına dosya numarasını ve borcun ne için ödendiğini mutlaka yazmalıdır. Ayrıca alacaklıdan dosyanın kapatıldığını gösteren bir belge alması, ileride yaşanabilecek sorunları önlemek için önemlidir.

İcra takibine düşen borçlar için zaman aşımı var mıdır?

Evet, icra takibine düşen borçlar için zaman aşımı vardır. Alacak hakkı, borçlar hukuku kapsamında belirli bir süre içinde kullanılmalıdır. Örneğin, bir senet (bono) borcu için takip süresi 3 yıl, çek borcu için 3 yıl, adi alacaklar için ise 10 yıldır.

Ancak, bir borç için icra takibi başlatıldığında, bu takip devam ettiği sürece zaman aşımı kesilir ve durur. Takibin her yenilenmesi veya takip işleminden itibaren zaman aşımı süresi yeniden işlemeye başlar. Bu nedenle, bir icra takibi devam ediyorsa, borcun zaman aşımına uğraması pek olası değildir.

İcra takibi başlatılmadan önce borçluya ihtarname gönderilmesi şart mıdır?

Genellikle, icra takibi başlatılmadan önce borçluya ihtarname gönderilmesi yasal olarak zorunlu değildir. Alacaklı, borç vadesi geldiğinde doğrudan icra takibi başlatabilir. Ancak, bazı özel durumlarda ihtarname göndermek zorunlu olabilir. Örneğin;

• Temerrüt (gecikme) için: Faiz işletilebilmesi veya sözleşmenin feshi gibi sonuçların doğması için borçlunun temerrüde düşürülmesi gerekir. Çoğu zaman, borçlunun temerrüde düşmesi için ihtarname göndermek gerekir.
• Kira borçları: Kiracının temerrüde düşürülmesi için yazılı bir ihtarname gönderilmesi şarttır.

Her ne kadar zorunlu olmasa da, birçok alacaklı haklarını güvence altına almak için icra takibi öncesinde noterden bir ihtarname göndermeyi tercih eder.

Banka borçları için icra takibi nasıl işler?

Banka borçları (kredi, kredi kartı vb.) için icra takibi, diğer alacaklarda olduğu gibi işler. Borçlu, belirlenen ödeme tarihlerinde borcunu ödemezse, banka tarafından yasal takip süreci başlatılır.

• Yasal takip süreci: Bankalar, kredi veya kredi kartı borçlusu, 90 gün boyunca asgari ödeme tutarını ödemezse, yasal takip başlatır.
• İhtarname: Takip süreci öncesinde banka, borçluya borcu ödemesi için ihtarname gönderir.
• İcra takibi: Borç ödenmediği takdirde, banka bir avukat aracılığıyla icra takibi başlatır. Bu takip sonucunda borçlunun maaşına, mal varlığına veya banka hesaplarına haciz konulabilir.

Kredi kartı borcu icra takibine düşerse ne olur?

Kredi kartı borcu icra takibine düşerse, borçlu hakkında yasal süreç başlar. Bu süreç, kartın bağlı olduğu banka tarafından başlatılır.

• Borç faizleri: Borç, kart faizi yerine yasal takip faizi ile işlenmeye başlar.
• Haciz: İcra takibi kesinleştiğinde borçlunun mal varlığına (ev, araba), maaşına veya banka hesaplarına haciz konulabilir.
• Findeks notu: Kredi kartı borcunun icraya düşmesi, Findeks kredi notunu ciddi oranda düşürür. Bu durum, gelecekte kredi veya kredi kartı almanızı zorlaştırır.

İcra takibi nedeniyle banka hesapları bloke olur mu?

Evet, icra takibi nedeniyle borçlunun banka hesapları bloke edilebilir. İcra dairesi, bankalara bir yazı göndererek borçlunun hesaplarına haciz konulmasını talep eder.

Bu haciz işlemi, borçlunun hesabındaki paranın dondurulması anlamına gelir. Borçlu, bloke konulan hesaptan para çekemez veya para transferi yapamaz. Hesaptaki paralar, borcu karşılamaya yetecek kadarı, doğrudan icra dairesine aktarılır. Eğer birden fazla borcunuz varsa, tüm hesaplarınıza haciz gelebilir.

İcra takibi olan kişi yurt dışına çıkabilir mi?

İcra takibi olan bir kişinin yurt dışına çıkması genellikle engellenmez. İcra takibi, başlı başına bir yurt dışı yasağı sebebi değildir. Yurt dışı çıkış yasağı, genellikle Ağır Ceza Mahkemeleri’nin kararı gibi ceza davalarıyla veya vergi borçları gibi özel kanunlardan kaynaklanır.

İcra takibi başlatılan kişinin mirasçıları borçtan sorumlu mudur?

Evet, icra takibi başlatılan kişinin mirasçıları borçtan sorumludur. Türk Medeni Kanunu’na göre, mirasçılar, miras bırakanın (murisin) hem alacaklarını hem de borçlarını, tüm malvarlığıyla birlikte devralır.

Mirasçılar, miras bırakanın borçlarından kendi kişisel malvarlıklarıyla sınırsız olarak sorumludur. Ancak, mirasçılar borçlardan sorumlu olmak istemezlerse, mirası reddetme hakkına sahiptir. Mirası reddetme süresi, mirasçıların mirası öğrendiği tarihten itibaren 3 aydır. Bu süre içinde sulh hukuk mahkemesine başvurarak mirası reddetmeleri gerekir. Aksi takdirde, miras otomatik olarak kabul edilmiş sayılır ve borçlardan sorumlu olunur.

İcra takibinden kurtulmanın yolları nelerdir?

İcra takibinden kurtulmanın en kesin ve yasal yolu, borcun tamamını ödemektir. Borç, faizleri ve masrafları ile birlikte ödendiğinde, icra dosyası kapanır ve takipten kurtulursunuz.

Diğer yollar ise şunlardır:

• Alacaklı ile anlaşma: Borçlu, alacaklı ile görüşerek borcu taksitlendirme veya indirimli olarak ödeme konusunda anlaşma sağlayabilir.
• Dava açma: Eğer borç haksız yere talep ediliyorsa, 7 gün içinde itiraz ederek veya menfi tespit davası açarak borcun aslında var olmadığını ispatlamaya çalışabilirsiniz.

Mini Rehber: İcra Takibinde Pratik Bilgiler ve Sık Yapılan Hatalar

İcra takibi süreci, hukuki bilgi gerektiren karmaşık bir süreçtir. Bu süreçte yapılacak hatalar, telafisi zor sonuçlar doğurabilir. İşte en sık yapılan hatalar ve pratik öneriler:

Sık Yapılan Hatalar

• Tebligatı görmezden gelmek: Adınıza gelen bir icra tebligatını açmamak veya önemsememek, en büyük hatadır. Tebligatın içeriğine göre yasal süreler işlemeye başlar ve haklarınızı kaybedebilirsiniz.
• İtiraz süresini kaçırmak: Ödeme emrine itiraz etmek için sadece 7 gününüz vardır (Kambiyo senetlerine özgü takiplerde 5 gün). Bu süreyi kaçırırsanız, takip kesinleşir ve haciz işlemlerine karşı koyamazsınız.
• Alacaklıya doğrudan ödeme yapıp dekont almamak: Borcu elden veya alacaklının hesabına öderken, dosya numarasını ve borcun ne için ödendiğini açıklama kısmına yazmamak ileride sorunlara yol açabilir. Her zaman yazılı bir belge ve dekont alın.
• Hacizli malı kaçırmaya çalışmak: Haciz konulmuş bir malı kaçırmak, saklamak veya satmak İcra ve İflas Kanunu’na göre suçtur. Bu durum, ceza davasına konu olabilir.

Pratik Öneriler ve Özet Tablo

 

Adım	Yapılması Gereken	Neden Önemli?
1. Tebligatı Kontrol Etmek	E-Devlet üzerinden veya PTT’den gelen tebligatı hemen açın.	Adınıza açılan takipten erken haberdar olmanızı ve yasal süreyi kaçırmamanızı sağlar.
2. Borcun Gerçekliğini Sorgulamak	Borcun gerçekten size ait olup olmadığını kontrol edin. Haksız bir borçsa hemen itiraz edin.	Haksız takiplere karşı itiraz hakkınızı kullanmanızı ve mağdur olmanızı engeller.
3. Yasal Süreleri Takip Etmek	Ödeme emri tebliğinden sonraki itiraz süresini not alın.	Bu süre içinde itiraz etmezseniz, takip kesinleşir ve haciz işlemleri başlar.
4. Hukuki Destek Almak	Bir avukattan hukuki danışmanlık alın.	Sürecin hukuki detaylarını anlamak, doğru adımları atmak ve hak kaybı yaşamamak için uzman desteği kritiktir.

---

Sonuç

İcra takibi, hukuki bir süreç olup, haklarınızı bilmek ve doğru adımları atmak, bu süreci en az zararla atlatmanızı sağlar. Unutmayın ki, her borç durumunun kendine özgü koşulları vardır. Bu rehberde yer alan bilgiler genel bilgilendirme niteliğindedir.

Hak kaybı yaşamamak ve süreci doğru yönetmek için, durumunuza özel olarak bir avukattan profesyonel destek almanız faydalı olacaktır. Bilinçli ve proaktif davranmak, finansal ve hukuki süreçlerde sizi bir adım öne taşıyacaktır.