Hepimizin başına en az bir kez gelmiştir: Belki bir mağazadan, belki de internetten bir ürün alırsınız ama eve geldiğinizde hayal kırıklığına uğrarsınız. Kutusundan çıkan ürün ya çalışmıyordur, ya kırıktır ya da reklamdaki özelliklerin hiçbirini karşılamıyordur. Böyle bir durumda moralinizin bozulması çok doğal. Ancak merak etmeyin, bu can sıkıcı durumun üstesinden gelmek düşündüğünüzden daha kolay.

Tüketici olarak sahip olduğunuz haklar, sizi bu gibi durumlara karşı korur. Peki bu haklar nelerdir? Aldığınız ürün ne zaman “ayıplı mal” sayılır? Ürünü geri verirken ya da değiştirirken hangi adımları izlemelisiniz? Satıcı işi yokuşa sürerse ne yapabilirsiniz? Bu yazıda tüm bu soruların cevabını bulacaksınız.

Bir senaryo hayal edin: Yeni bir kulaklık aldınız, ancak eve geldiğinizde bir baktınız ki sadece tek tarafından ses geliyor. Ya da internetten sipariş ettiğiniz sehpa, kargodan hasar görmüş bir şekilde çıktı. Bu tür durumlarda çaresiz hissetmenize hiç gerek yok. Yasa, bu ürünleri ayıplı mal olarak tanımlar ve size bazı haklar tanır.

Unutmayın, yaşadığınız soruna sessiz kalmak yerine hakkınızı aramak, hem sizi hem de aynı ürünü alacak başka tüketicileri korur. Şimdi en çok merak edilen sorulara geçelim. Belki de sizin yaşadığınız durumla ilgili bir çözüm burada sizi bekliyordur.

Ayıplı mal nedir ve hangi durumlar ayıplı mal sayılır?

Ayıplı mal, adından da anlaşılacağı gibi, tüketicinin beklediği faydayı sağlamayan, kusurlu veya eksik bir üründür. Kanunen, bir malın ayıplı sayılması için birkaç temel şart vardır.

Öncelikle, ürünün sözleşmede belirlenen niteliklere (örneğin, sipariş ettiğiniz model, renk veya özellikler) uygun olmaması en yaygın ayıp nedenidir. Diyelim ki online bir teknoloji mağazasından 16 GB RAM’e sahip bir bilgisayar sipariş ettiniz ama size gelen bilgisayarda bir de bakıyorsunuz ki RAM 8 GB. İşte bu, açıkça bir ayıp durumudur.

İkinci olarak, malın objektif olarak taşıması gereken nitelikleri (örneğin, bir buzdolabının soğutma fonksiyonu, bir cep telefonunun arama yapma özelliği) taşımaması da ayıplı sayılır. Aldığınız yeni bir televizyonun ekranında ölü piksel (sürekli siyah kalan küçük noktalar) olması bu duruma güzel bir örnektir.

Üçüncü bir durum ise, malın satıcı tarafından yapılan tanıtım, reklam veya etiketlerde yer alan özelliklere uymamasıdır. Bir şampuan reklamında “saçları 2 kat daha güçlü yapar” deniyorsa ve siz ürünü bu vaade dayanarak aldıysanız ancak bu özellik hiç yoksa, bu da hukuken bir ayıptır.

Kısacası, bir ürün;

• Anlaşmada belirtilen özellikleri taşımıyorsa,
• Normalde o tür bir maldan beklenen performansı göstermiyorsa,
• Ambalajında, etiketinde veya reklamında yazanla uyumlu değilse,
• Montajı, satıcı veya onun sorumluluğu altındaki kişilerce yanlış yapılmışsa,

ayıplı mal olarak kabul edilir. Bu nedenle, ürünü teslim alırken veya kullanmaya başlarken dikkatli olmak ve herhangi bir sorunla karşılaşılınca hemen aksiyon almak önemlidir.

Ayıplı malı iade etmek için yasal süre nedir?

Ayıplı malı iade etme hakkınızı kullanabilmeniz için kanunda belirlenmiş bazı süreler mevcuttur. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a göre, ayıplı bir maldan dolayı haklarınızdan yararlanabilmek için söz konusu ayıbı öğrendiğiniz tarihten itibaren 2 yıl içinde bu hakkı kullanmalısınız.

Ancak burada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta var: Bu süre, malın size teslim edildiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Yani, ürünü aldığınız günden itibaren 2 yıl içinde ayıp ortaya çıkarsa hak arayışına girebilirsiniz.

Eğer satın aldığınız maldaki ayıp, malın size teslim edilişinden sonraki ilk 6 ay içinde ortaya çıkarsa, kanun “ayıbın malın teslim anında var olduğunu” kabul ediyor. Bu durumda, ayıbın sizden kaynaklandığını satıcının ispatlaması gerekcektir. Bu duruma tüketicinin tarafından bakıldığında işini oldukça kolaylaştırır gibi görünüyor. Ancak 6 aydan sonra ortaya çıkan ayıplarda, ayıbın üründen kaynaklandığını ispatlama yükümlülüğü tüketiciye yani size geçer.

Unutmamak gerekir ki, bazı özel durumlarda bu süreler farklılık gösterebilir. Örneğin, konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda (ev, daire gibi) ayıp için dava açma süresi 5 yıldır. Kısacası, ayıbı fark ettiğiniz anda vakit kaybetmeden satıcıyla iletişime geçerseniz hak kaybı yaşamamak adına atılacak en doğru adımı atmış olursunuz.

Ayıplı mal iadesi nasıl yapılır, süreç nasıl işler?

Ayıplı malı iade etme süreci oldukça basittir ve birkaç temel adımdan oluşur. Önemli olan, bu adımları sırasıyla ve doğru şekilde uygulamaktır.

1. Satıcıya Bildirim: Ayıbı fark ettiğiniz anda ilk yapmanız gereken şey, satıcıya durumu yazılı veya sözlü olarak bildirmektir. Yazılı bildirim, elinizde bir kanıt olması açısından daha sağlam bir yoldur. E-posta, iadeli taahhütlü mektup veya satıcının kendi sistemleri üzerinden yapılan başvuru formları kullanılabilir. Ayıplı Mal İadesi Nasıl Yapılır? Adım Adım Rehber (2025) adlı yazımızda “Ayıplı Mal İade Dilekçesi örneği vermiştik. İsteyen okuyucularımız ilgili konuyu inceleyebilirler.
2. Seçimlik Haklarınızı Belirleme: Tüketici olarak ayıplı mal karşısında 4 temel hakkınız (seçimlik hak) vardır. Bunlardan birini seçerek satıcıya iletmeniz gerekir. Bu haklar şunlardır:
   • Sözleşmeden dönme: Ürünü iade edip ödediğiniz paranın tamamını geri isteme.
   • Ayıp oranında bedelden indirim isteme: Ürünü kullanmaya devam etmeyi kabul ederek, ayıp oranında bir fiyat indirimi talep etme.
   • Ücretsiz onarım isteme: Ürünün kusursuz hale getirilmesini, yani tamir edilmesini talep etme.
   • Mümkünse misli ile değiştirme: Ürünün aynısıyla değiştirilmesini isteme (yani ayıpsız bir yenisiyle).
3. Satıcının Yanıtını Bekleme: Satıcı, bildiriminizden sonra talebinizi değerlendirir. Eğer tamir veya değişim talebinde bulunduysanız, satıcı bu işlemi yerine getirmekle yükümlüdür.
4. Uyuşmazlık Durumu: Eğer satıcı talebinizi reddederse veya yanıt vermezse, hukuki yollara başvurmanız gerekir. Bu durumda, Tüketici Hakem Heyeti veya Tüketici Mahkemesi’ne başvuru yapabilirsiniz. Tüketici Hakem Heyetine başvuru sürecine detaylı değindiğimiz Tüketici Hakem Heyeti Başvurusu: Adım Adım Rehber ve Süreç (2025) adlı yazımızı inceleyebilirsiniz. Hangi durumlarda mahkemeye veya hakem heyetine başvurulabileceği konusuna ise Ayıplı Mal İadesi Nasıl Yapılır? Adım Adım Rehber (2025) adlı yazımızda değinmiştik, dileyen okyucularımız bu yazımız da inceleyebilirler.

Unutmayın, süreç boyunca tüm belgelerinizi (fatura, garanti belgesi, yazışmalar vb.) saklamanız hayati önem taşır. Bu belgeler, haklılığınızı ispatlamak için en önemli kanıtlarınızdır.

Online alışverişte ayıplı mal iadesi farklı mıdır?

Online alışverişte ayıplı mal iadesi, aslında mağazadan alışverişle aynı kurallara dayanır. Yani, ürün kusurluysa hangi haklara sahipseniz, internet alışverişinde de aynı hakları kullanabilirsiniz. Ama online alışverişin kendine has bazı püf noktaları var.

• Cayma hakkı: İnternetten alışveriş yaptığınızda, üründe hiçbir sorun olmasa bile, 14 gün içinde “vazgeçtim” diyerek iade etme hakkınız var. Bu hakkı kullanmak için bir sebep göstermeniz gerekmiyor. Ürün ayıplıysa, zaten cayma hakkınızın dışında ek haklara da sahipsiniz. Yani iki farklı yoldan iade talep edebilirsiniz.
• İspat kolaylığı: Ürün size kargoyla geldiği için, teslimat anını kayda almak büyük avantaj sağlar. Örneğin, paketi açarken video çekmek oldukça işe yarar. Kutudan çizik, kırık ya da eksik ürün çıkarsa, bu kayıt sizin elinizi güçlendirir. Satıcıya gösterecek net bir kanıtınız olur.
• Küçük bir öneri: Ürün gelir gelmez kontrol edin. Sorun varsa, vakit kaybetmeden satıcıyla iletişime geçin. İade, değişim ya da onarım gibi seçenekleri değerlendirebilirsiniz. Ama ne yaparsanız yapın, süreci belgelerle desteklemeyi unutmayın.
• Online alışverişte sorun yaşamak can sıkıcı olabilir, ama haklarınızı bilirseniz çözümü genellikle sandığınızdan daha kolaydır.
• İade Kargo Ücreti: Cayma hakkınızda, bazı durumlarda iade kargo ücreti satıcıya aittir. Ayıplı mal iadesinde ise, kusurlu ürünün iade masrafları her zaman satıcıya aittir.

Kısacası, online alışverişin sağladığı kolaylıklar ve ek haklar (cayma hakkı gibi) süreci tüketicinin lehine çevirebilir. Yine de, her zaman faturanızı ve kargo belgelerinizi saklamayı unutmayın.

Ayıplı mal iadesi için fatura veya fiş şart mı?

Evet, hukuki olarak ayıplı maldan kaynaklı haklarınızı arayabilmeniz için fatura, fiş veya bir satış belgesini ibraz etmeniz gerekir. Bu belgeler, ürünün kim tarafından nereden alındığını, ne zaman alındığını ve hangi bedelle alındığını gösteren en önemli kanıtlardır.

Fatura veya fişin olmaması, haklarınızı aramanın imkânsız olduğu anlamına gelmez, ancak süreci oldukça zorlaştırır. Bu durumlarda;

• Kredi kartı ekstresi,
• Banka havalesi dekontu,
• Garanti belgesi,
• Satıcının size gönderdiği e-posta veya SMS gibi iletişim kayıtları,
• Hatta tanık beyanları gibi alternatif kanıtlar kullanılabilir.

Özellikle online alışverişlerde, dijital faturalar veya sipariş geçmişiniz de geçerli birer kanıttır.

Ancak, her zaman en sağlam yol olan faturanızı veya fişinizi saklamanız en doğrusudur. Elektronik belgeler de geçerli olduğu için, bu tür belgeleri dijital ortamda yedeklemek iyi bir alışkanlıktır.

Garanti süresi dolmuş ürünler için iade hakkım var mı?

Garanti süresi dolmuş bir ürün için hala ayıplı mal hakkınız olabilir, ancak bu durum biraz daha karmaşıktır. Garanti belgesi, ürünün belirli bir süre boyunca sorunsuz çalışacağını taahhüt eden ek bir güvencedir. Ancak, ayıplı maldan doğan haklar kanunla korunur ve garanti süresinden bağımsızdır.

Yani, bir ürünün garanti süresi bitmiş olsa bile, eğer ayıp malın kendi yapısından kaynaklanıyorsa ve bu durum 2 yıllık zaman aşımı süresi içinde ortaya çıkmışsa, hala haklarınızı arayabilirsiniz.

Burada en önemli nokta, ayıbın gizli ayıp (yani, normal bir incelemede hemen fark edilemeyen) olup olmadığıdır. Gizli ayıp, tüketicinin makul bir şekilde incelemesiyle ortaya çıkmayacak nitelikteyse, ayıp öğrenildiği andan itibaren haklar aranabilir.

Ancak unutmayın, bu tür durumlarda ayıbın, ürünün teslim edildiği tarihte de var olduğunu ispatlama yükümlülüğü genellikle size ait olur. Bu da, Tüketici Hakem Heyeti veya Tüketici Mahkemesinde bilirkişi incelemesi gerektirebilir.

Kısacası, garanti süresinin bitmesi her şeyin sonu demek değildir. Ancak, ayıbı fark ettiğinizde hızlı hareket etmeniz ve konuyu bir uzmana danışmanız faydalı olacaktır.

Ayıplı malı iade etmeden önce tamir ettirmeli miyim?

Elinize sorunlu bir ürün ulaştığında aklınıza ilk gelen şeylerden biri, “Acaba tamir ettirsem mi?” olabilir. Ancak, bu durumda ürünü kendi başınıza ya da yetkili olmayan bir servise tamir ettirmemenizi öneririz. Hatta tamir ettirmeniz, sonrasında sahip olduğunuz hakları kaybetmenize bile neden olabilir.

Tüketici olarak, ayıplı mal iadesi yerine “ücretsiz onarım” hakkınızı kullanabilirsiniz. Yani, ürünü iade etmek yerine tamir edilmesini isteyebilirsiniz. Ama unutmayın, bu sizin bir hakkınız; bir zorunluluk değil. Eğer ürün ayıplıysa, direkt olarak iade (sözleşmeden cayma) veya ürün değişimi talep edebilirsiniz. Bu hak tamamen size ait.

Eğer ürünü kendi çabalarınızla tamir ettirmeye çalışırsanız, satıcı bu durumu aleyhinize kullanabilir. “Ürüne müdahale edilmiş, sorunun nedenini bilemeyiz” diyerek talebinizi reddedebilirler. Bu yüzden, ayıplı bir ürünle karşılaştığınızda izlemeniz gereken en doğru yol, önce satıcıya ya da yetkili servise başvurarak seçeneklerinizi açıkça belirtmektir.

Satıcı, ayıplı mal iadesi talebimi reddederse ne yapmalıyım?

Bazen, satıcılar haklı taleplerinizi görmezden gelebilir veya iade talebinizi reddedebilir. Böyle bir durumda yalnız değilsiniz. Yasal yollardan hakkınızı arayabilirsiniz. İşte izlemeniz gereken iki temel yol:

1. Tüketici Hakem Heyetine Başvuru: Uyuşmazlık yaşadığınız ürünün değeri, her yıl Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenen parasal sınırın altındaysa, yapmanız gereken ilk şey Tüketici Hakem Heyetine başvurmaktır. 2025 yılı için bu sınır 149.000 (yüz kırk dokuz bin) Türk Lirasıdır.
   • Nereye başvurulur? Bulunduğunuz ilçedeki kaymakamlıkların veya Ticaret İl Müdürlüklerinin bünyesinde yer alan Tüketici Hakem Heyetlerine başvurabilirsiniz.
   • Nasıl başvurulur? En kolay yol e-Devlet üzerinden online başvuru yapmak. Alternatif olarak, elden başvuru formu doldurarak da işleminizi tamamlayabilirsiniz. Başvurunuzla birlikte faturanızı, garanti belgenizi ve yaşadığınız sorunu detaylıca anlatan bir dilekçe eklemeyi unutmayın.

Bu konuda, Tüketici Hakem Heyeti Başvurusu: Adım Adım Rehber ve Süreç (2025) adlı yazımızı inceleyerek detaylı bilgi edinebilirsiniz.

1. Tüketici Mahkemesine Başvuru: Eğer uyuşmazlık konusu olan ürünün değeri, Tüketici Hakem Heyeti sınırının üzerindeyse, doğrudan Tüketici Mahkemesine dava açmanız gerekir.
   • Nereye başvurulur? Bulunduğunuz yerdeki Tüketici Mahkemesine dava dilekçesi ile başvurabilirsiniz.

Bu süreçler, genellikle karmaşık olabileceği için bir avukattan hukuki destek almak en sağlıklı yoldur. Ancak küçük meblağlar için Tüketici Hakem Heyetine bireysel başvuru yapmak da oldukça kolay ve masrafsızdır.

Ayıplı mal iadesinde para iadesi yerine değişim talep edebilir miyim?

Evet, elbette. Ayıplı mal iadesi durumunda tüketicinin dört temel seçimlik hakkı vardır ve bunlardan biri de ürünün yenisiyle misli ile değiştirilmesi hakkıdır.

Yani, eğer ürününüzde bir ayıp varsa, satıcıya başvurarak;

• Ya ödediğiniz paranın iadesini (sözleşmeden dönme),
• Ya da ürünün kusursuz, yeni bir kopyasıyla değiştirilmesini talep edebilirsiniz.

Bu iki hak arasında bir tercih yapma yetkisi sizdedir. Satıcı, sizin talebinizi dikkate almak ve bu talebi yerine getirmek zorundadır. Örneğin, yeni aldığınız bir cep telefonunun ekranında bir kusur varsa, isterseniz aynı model telefonun yenisini isteyebilir, isterseniz de telefonun bedelini geri talep edebilirsiniz.

Ancak, unutulmaması gereken bir durum var: Eğer ürünün değiştirilmesi orantısız masraf yaratacaksa, satıcı sizin talebinizi reddedebilir ve sadece ücretsiz onarım veya bedel indirimi önerebilir. Bu durum genellikle çok nadiren yaşanır.

Ürünün montajı hatalı yapıldıysa bu da ayıplı mal mıdır?

Evet, ürünün montajının hatalı yapılması da ayıplı mal kapsamına girer. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a göre, malın ayıplı olması sadece ürünün kendisindeki kusurlarla sınırlı değildir. Eğer montaj, satıcı veya onun sorumluluğu altındaki kişiler (yetkili servis gibi) tarafından yapılmışsa ve bu montaj hatası bir kusura yol açmışsa, bu durum da ayıplı mal olarak değerlendirilir.

Örnek vermek gerekirse,

• Yeni aldığınız bir klimanın montajı yetkili servis tarafından yapıldı ve sonrasında klima duvardan düşüp zarar gördü.
• Bir mobilya mağazasından satın aldığınız dolabın montajını mağazanın görevlendirdiği ekip yaptı ve kapakları tam kapanmıyor.

Bu gibi durumlarda, montaj hatası nedeniyle oluşan sorunlar da ürünün ayıplı sayılmasına neden olur ve ayıplı maldan doğan tüm haklarınızı kullanabilirsiniz.

Tüketici Hakem Heyeti kararları bağlayıcı mıdır?

Evet, Tüketici Hakem Heyeti’nin verdiği kararlar kanunen bağlayıcıdır. Yani, bir Tüketici Hakem Heyeti, tüketicinin haklı olduğuna karar verirse, satıcının bu karara uyması zorunludur.

Eğer satıcı, Heyetin kararına rağmen yükümlülüğünü yerine getirmezse, bu kararı bir mahkeme kararı gibi icraya koydurabilirsiniz. Bu süreçte, İcra Müdürlüğü aracılığıyla satıcıdan alacağınızı tahsil edebilirsiniz.

Tüketici Hakem Heyeti kararlarına karşı, kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde Tüketici Mahkemesine itiraz edilebilir. Ancak bu itiraz, kararın icrasını durdurmaz. Yani, itirazın sonuçlanmasını beklemeden Heyet kararını icraya koydurabilirsiniz.

Bu yüzden Tüketici Hakem Heyetleri, özellikle düşük bedelli uyuşmazlıklarda tüketiciler için çok etkili ve pratik bir çözüm yoludur.

İkinci el ürünlerde ayıplı mal hakkım var mı?

Evet, ikinci el ürünlerde de ayıplı maldan doğan haklarınız olabilir, ancak bu durumun kendine özgü kuralları vardır. Kanunen, ikinci el ürün satışlarında da satıcının ayıptan sorumlu olduğu kabul edilir. Ancak, bu sorumluluk genellikle yeni ürünlere göre daha sınırlıdır.

• Önemli Şart: Ayıp, malın ikinci el olmasından dolayı beklenen olağan yıpranmanın dışında, kullanıma engel bir kusur olmalıdır. Örneğin, bir arabanın motorunda satıcı tarafından bilinmeyen ve belirtilmeyen bir arıza çıkması ayıplı maldır. Ancak, ikinci el bir kıyafette küçük bir tüy topağı olması olağan bir durumdur ve ayıp sayılmaz.
• Ayıp Sorumluluğunun Kaldırılması: Satıcı, sattığı ürünün mevcut ayıplarını açıkça belirtmişse (“olduğu gibi”, “gördüğün gibi”) ve bu ayıpları yazılı olarak sözleşmeye eklemişse, bu ayıplardan sorumlu olmaz. Ancak, satıcı ayıbı gizlemişse veya bilerek belirtmemişse, yine de sorumluluğu devam eder.

Kısacası, ikinci el ürünlerde ayıp hakkınızı aramak, satıcının size durumu nasıl anlattığına ve ayıp olan şeyin ürünün normal yıpranmasının ötesinde bir kusur olup olmadığına bağlıdır.

Garanti belgesi ve fatura kaybolursa ne olur?

Garanti belgenizin veya faturanızın kaybolması, haklarınızdan tamamen vazgeçmeniz gerektiği anlamına gelmez, ancak süreci biraz zorlaştırabilir.

• Fatura/Satış Belgesi: Daha önce de bahsettiğimiz gibi, fatura veya fişin yerine geçen diğer belgeleri (banka ekstresi, kredi kartı slipi, e-posta sipariş onayı vb.) kullanabilirsiniz. Önemli olan, ürünü o satıcıdan aldığınızı ve ödeme yaptığınızı kanıtlayabilmektir.
• Garanti Belgesi: Garanti belgesinin aslı yerine, fatura veya e-fatura kopyası da genellikle yeterlidir. Birçok yetkili servis, fatura veya e-fatura ile de işlem yapabilir. Kanun gereği, satıcı size bir garanti belgesi vermek zorundadır ve bu belgenin bir nüshası genellikle satıcıda veya yetkili serviste de bulunur.

Unutmayın, Tüketici Hakem Heyetine başvururken, elinizdeki tüm kanıtları (e-posta yazışmaları, banka dekontları gibi) sunmanız, karar alma sürecini hızlandıracaktır.

Kredi kartıyla alınan ürünlerde iade nasıl yapılır?

Kredi kartıyla yapılan alışverişlerde iade süreci, nakit ödemeden farklı değildir. Yine aynı adımları izleyerek satıcıya başvurmanız gerekir. Ancak, para iadesi talebiniz kabul edildiğinde, bu tutar genellikle kredi kartınıza “eksi bakiye” olarak yansıtılır. Bu işleme “chargeback” (ters ibraz) denir.

• Süreç: Satıcı, iadeyi kabul ettikten sonra bankanızla iletişime geçerek kartınıza iade yapılması için talimat verir. İade tutarı, genellikle birkaç iş günü içinde kart ekstrenize yansır.
• Bankaya Başvuru: Eğer satıcı iade talebinizi reddederse ve siz Tüketici Hakem Heyetine başvurduysanız, Heyetin kararı size ulaştıktan sonra bankanıza başvurarak harcama itirazı (chargeback) yapabilirsiniz. Bu durumda, bankanız sizden Heyet kararını isteyecek ve bu belgeye dayanarak kartınızdan çekilen tutarı satıcıdan geri talep edecektir.

Kredi kartı ile yapılan alışverişlerde, banka kayıtları da önemli bir kanıt niteliği taşır.

İnternetten aldığım ürün ayıplı çıktı, kargo masrafı kime aittir?

İnternetten aldığınız ürün ayıplı çıktığında, bu ürünün iade kargo masrafı her zaman satıcıya aittir.

Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, ayıplı malın iade ve onarım masraflarının tamamının satıcı tarafından karşılanmasını zorunlu kılar. Bu masraflar, ürünün iade kargosu, tamir için gönderimi veya değişimi gibi tüm süreçleri kapsar.

Eğer satıcı, ayıplı malın iadesi için kargo ücreti talep ederse, bu durum hukuka aykırıdır. Böyle bir durumda, ücreti ödeseniz bile bu bedeli Tüketici Hakem Heyetine başvurarak geri alabilirsiniz.

Ayıplı mal iadesinde avukat tutmak şart mı?

Ayıplı mal iadesi sürecinde avukat tutmak zorunlu değildir, özellikle düşük bedelli uyuşmazlıklarda.

• Tüketici Hakem Heyeti Başvuruları: Tüketici Hakem Heyetlerine başvurular, avukat desteği olmadan da bireysel olarak yapılabilir. Bu süreç, tüketici dostu bir şekilde tasarlanmıştır ve Heyet, tarafsız bir şekilde konuyu değerlendirir.
• Tüketici Mahkemesi Davaları: Uyuşmazlık bedeli yüksekse ve doğrudan Tüketici Mahkemesine dava açmanız gerekiyorsa, bu süreçler daha karmaşık olabilir. Bu durumda, bir avukattan hukuki destek almak, hak kaybı yaşamanızı önleyebilir.

Sonuç olarak, yasal yollara başvurmadan önce satıcıyla sorunu çözmeye çalışmak en doğrusudur. Eğer bu çaba sonuçsuz kalırsa, önce Tüketici Hakem Heyetinin parasal sınırına bakarak, bireysel başvuru yapıp yapamayacağınıza karar verebilirsiniz.

İndirimli veya kampanyalı ürünlerde ayıplı mal iadesi yapılır mı?

Evet, indirimli veya kampanyalı ürünlerde de ayıplı mal iadesi hakkınız vardır.

Bir ürünün indirimde olması veya bir kampanyadan alınması, onun ayıplı satılabileceği anlamına gelmez. Satıcı, ürünün fiyatı ne olursa olsun, onu sağlam ve kusursuz bir şekilde tüketiciye teslim etmekle yükümlüdür.

Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir istisna vardır: Eğer satıcı, ürünü mevcut bir ayıbını açıkça belirterek satmışsa (örneğin, “ekranında çizik olan teşhir ürünüdür” gibi), o belirtilen ayıp için iade hakkı doğmaz. Ama üründe belirtilmeyen, sonradan ortaya çıkan başka bir ayıp varsa, bu ayıp için yine tüm haklarınızı kullanabilirsiniz.

Ayıplı malı iade etme süreci ne kadar sürer?

Ayıplı mal iade sürecinin süresi, durumun karmaşıklığına ve satıcının tutumuna göre değişir.

• Sorunsuz Süreç: Eğer satıcı talebinizi kabul ederse, para iadesi veya değişim işlemi genellikle birkaç gün içinde tamamlanır.
• Tüketici Hakem Heyeti Süreci: Eğer satıcıyla anlaşamazsanız ve Tüketici Hakem Heyetine başvurursanız, süreç ortalama 3-6 ay sürebilir. Bu süre, Heyet’in iş yüküne ve dosyanın incelenme durumuna göre değişir. Yapılan başvurunun niteliği, dikkate alınarak, karar süresi en fazla üç ay daha uzatılabilir.
• Tüketici Mahkemesi Süreci: Mahkeme süreci, bilirkişi incelemesi ve duruşmalar gibi nedenlerle daha uzun olabilir ve bir yıldan fazla sürebilir.

Bu süreleri kısaltmak için, başvurunuzu yaparken tüm belgelerinizi eksiksiz sunmanız ve durumu açıkça anlatan bir dilekçe hazırlamanız önemlidir.

Ayıplı malı iade ederken ambalajı veya kutusu olmak zorunda mı?

Hayır, ayıplı malı iade ederken ambalajının veya kutusunun olması zorunlu değildir.

Özellikle online alışverişlerde kullanılan 14 günlük “cayma hakkı”nda, ürünün tekrar satılabilir durumda olması gerektiği için ambalajın tam olması istenir. Ancak, ayıplı mal iadesi tamamen farklı bir durumdur. Ayıp, zaten malın kendisindedir ve bu yüzden tekrar satılabilir durumda olması beklenemez.

Kanun, ayıplı maldan kaynaklı haklarınızı kullanabilmek için malın orijinal kutusunda veya ambalajında olmasını şart koşmaz. Önemli olan, ürünün kendisi ve faturanız gibi ispatlayıcı belgelerdir. Ancak, iade sürecini kolaylaştırmak adına, eğer duruyorsa, ürünün tüm aksesuarları ve kutusu ile birlikte iade edilmesi tavsiye edilir.

Ayıplı mal nedeniyle yaşadığım zararları da talep edebilir miyim?

Evet, ayıplı mal nedeniyle doğrudan uğradığınız zararları da talep etme hakkınız vardır. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a göre, tüketici, seçimlik haklarından (iade, değişim vb.) birini kullanmanın yanı sıra, ayıplı maldan kaynaklanan tüm zararlarının tazminini de isteyebilir.

Bu zararlar;

• Maddi Zararlar: Örneğin, ayıplı bir kombinin su sızdırması nedeniyle evinizdeki parkenin zarar görmesi.
• Manevi Zararlar: Malın ayıplı olmasından dolayı yaşadığınız stres, sıkıntı veya mağduriyet gibi durumlarda manevi tazminat talep edilebilir. Ancak bu durum, ispatı daha zor bir konudur.

Örnek vermek gerekirse, yeni aldığınız bir cep telefonunun pili patladı ve elinizde hafif yanıklar oluştu. Bu durumda, telefonun bedelini iade almanın yanı sıra, hastane masraflarınızı da talep edebilirsiniz. Bu tür tazminat taleplerinin ispatı, genellikle mahkeme süreci gerektirebilir.

Hangi ürünler için ayıplı mal iadesi yapılamaz?

Genel olarak, her türlü tüketim malı ve hizmeti için ayıplı mal iadesi hakkı vardır. Ancak, bazı istisnai durumlar veya ürün grupları bu kapsamın dışında kalabilir.

• Özel Üretim Ürünler: Tüketicinin özel talepleri doğrultusunda üretilen veya kişiselleştirilen ürünlerde (örneğin, isme özel yapılan bir eşya) ayıp dışında bir nedenle iade hakkı yoktur. Ancak bu ürünlerde de ayıp varsa, yine iade hakkı doğar.
• Tüketim Malları: Gıda ürünleri gibi çabuk bozulan veya son kullanma tarihi olan ürünlerde iade, ancak ürünün ayıplı olduğu kanıtlandığında ve makul bir süre içinde talep edildiğinde mümkün olur.
• Malın Kullanımından Kaynaklanan Ayıplar: Eğer ayıp, malın yanlış kullanımı, bakımsız bırakılması veya kaza sonucu oluşmuşsa, bu durumda satıcının bir sorumluluğu yoktur ve iade hakkı doğmaz.

Satıcının ayıplı malı tamir etmesi kaç gün sürebilir?

Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a göre, ayıplı malın onarım veya değişim işleminin, satıcıya başvuru tarihinden itibaren azami 30 iş günü içinde tamamlanması zorunludur.

Eğer bu süre içinde tamir veya değişim yapılamazsa, tüketici diğer seçimlik haklarını (sözleşmeden dönme veya bedel indirimi gibi) kullanabilir. Bu 30 günlük süreye uyulmaması, tüketicinin lehine bir durumdur ve haklarını koruması için bir fırsat sunar. Özellikle beyaz eşya ve elektronik gibi ürünlerde yetkili servislerin bu süreyi aşması durumunda, satıcıdan para iadesi veya yeni bir ürün talep etme hakkınız doğar.

Sözleşmeden dönme (iade) ve bedel indirimi arasında nasıl bir tercih yapmalıyım?

Sözleşmeden dönme (paranın iadesi) ve bedel indirimi, ayıplı mal karşısında sahip olduğunuz iki temel haktır ve bu ikisi arasında yapacağınız tercih, tamamen sizin durumunuza ve beklentilerinize bağlıdır.

• Sözleşmeden Dönme (İade): Eğer ürünün ayıbı çok ciddi ve ürünün temel işlevlerini yerine getirmesini engelliyorsa, en mantıklı tercih iadeyi istemektir. Örneğin, yeni aldığınız buzdolabı hiç soğutmuyorsa, onarım veya indirim yerine iade isteyerek paranızla başka bir ürün almayı tercih edebilirsiniz.
• Bedel İndirimi: Eğer ürünün ayıbı küçük ve sizi çok rahatsız etmiyorsa, ürünü kullanmaya devam etmek istiyorsanız bedel indirimi iyi bir seçenek olabilir. Örneğin, bir mobilya takımında küçük bir çizik varsa ve bu sizin için büyük bir sorun teşkil etmiyorsa, fiyatın bir kısmını geri alarak hem ürünü kullanmaya devam edebilir hem de zararınızı karşılayabilirsiniz.

Her iki durumda da, hakkınızdan emin olmak ve satıcıya ne istediğinizi açıkça belirtmek önemlidir.

Mini Rehber: Ayıplı Mal İadesinde Sık Yapılan Hatalar ve Pratik Öneriler

Ayıplı mal iadesi sürecinde hak kaybı yaşamamak için dikkat etmeniz gereken bazı önemli noktalar var. İşte en sık yapılan hatalar ve bu hatalardan kaçınmak için pratik öneriler:

Sık Yapılan Hatalar:

1. Gereksiz Gecikme: Ayıbı fark ettiğinizde hemen harekete geçmemek.
2. Sözlü İletişime Güvenmek: Satıcıyla sadece telefonla veya yüz yüze konuşmak.
3. Yetkisiz Servise Gitmek: Yetkili servis yerine kendi bildiğiniz bir tamirciye başvurmak.
4. Fatura veya Belgeleri Kaybetmek: Alışveriş belgelerini saklamamak.
5. Yanlış Talepte Bulunmak: Haklarınızı bilmeden satıcıya “sadece tamir” veya “sadece iade” gibi tek bir taleple gitmek.

Pratik Öneriler:

• Hızlı Hareket Edin: Ayıbı fark ettiğiniz anda, 2 yıllık zaman aşımı süresini kaçırmamak için hemen satıcıyla iletişime geçin.
• Yazılı İletişim Kurun: E-posta, iadeli taahhütlü mektup gibi yöntemlerle yaptığınız başvuruların yazılı kanıtlarını saklayın.
• Belgelerinizi Koruyun: Fatura, garanti belgesi ve diğer tüm belgelerin fotokopilerini veya dijital kopyalarını mutlaka yedekleyin.
• Haklarınızı Bilin: Tüketici olarak sahip olduğunuz 4 seçimlik hakkı (iade, değişim, bedel indirimi, ücretsiz onarım) iyi öğrenin ve satıcıya net bir şekilde ne istediğinizi belirtin.
• Tüketici Hakem Heyetinden Faydalanın: Satıcıyla anlaşamazsanız, düşük bedelli uyuşmazlıklarda ücretsiz ve etkili bir çözüm yolu olan Tüketici Hakem Heyetine başvurun.

Özet Tablo:

Konu	Ne Yapılmalı?	Dikkat Edilmesi Gerekenler
Teslim Süresi	Ayıp fark edildiğinde hemen satıcıya bildirin.	2 yıllık zamanaşımı süresini kaçırmayın.
Belgeler	Fatura, fiş, garanti belgesi gibi tüm belgeleri saklayın.	Belge yoksa banka ekstresi gibi alternatif kanıtlar kullanılabilir.
Haklar	İade, değişim, indirim veya ücretsiz onarım haklarınızdan birini seçin.	Talebinizi satıcıya yazılı olarak iletin.
Çözüm Yolu	Satıcıyla anlaşamazsanız Tüketici Hakem Heyeti veya Mahkemesine başvurun.	Tüketici Hakem Heyetinin parasal sınırını kontrol edin.
Kargo Masrafı	Ayıplı malın kargo masrafı satıcıya aittir.	Satıcı sizden ücret talep ederse ödemeyin veya Heyetten geri isteyin.

Sonuç

Ayıplı mal iadesi gözünüzü korkutmasın. İlk başta biraz karmaşık gibi görünse de, aslında tüketiciyi koruyan çok net kurallar var. Önemli olan, haklarınızı bilmeniz ve doğru zamanda doğru adımları atmanız.

Diyelim ki aldığınız ürün kusurlu çıktı. Bu durumda satıcının ne dediğinden çok, sizin yasal haklarınız önemli. Ürün değişimi, iade ya da ücretsiz onarım gibi seçenekler tamamen sizin elinizde. Satıcı itiraz etse bile, Tüketici Hakem Heyeti gibi başvurabileceğiniz güçlü yollar mevcut.

Eğer süreç sizi zorlarsa ya da kafanıza takılan noktalar olursa, bir tüketici derneğinden destek alabilir ya da bir avukata danışabilirsiniz. Özellikle daha karmaşık ya da yüksek tutarlı uyuşmazlıklarda profesyonel destek işleri kolaylaştırabilir.

Sonuç olarak, bilinçli bir tüketici olmak sadece kendinizi değil, aynı zamanda benzer durumu yaşayabilecek başkalarını da korur. Hakkınızı aramaktan çekinmeyin; bu hem zamanınıza hem de paranıza değer.