Boşanma davası nasıl açılır? İlk adım ne olmalı?

Boşanma davası açmak için ilk adım, bir dilekçe hazırlamaktır. Örnek teşkil etmesi açısından Boşanma Davası Açma Şartları Nelerdir? A’dan Z’ye Rehber  adlı yazımızda örnek dilekçe paylaşmıştık. Bu dilekçe, eşlerin son altı aydır birlikte yaşadığı veya dava açan eşin yerleşim yeri Aile Mahkemesi’ne sunulur. Eğer bulunduğunuz yerde Aile Mahkemesi yoksa, bu dava Asliye Hukuk Mahkemesi’nde “Aile Mahkemesi sıfatıyla” görülür.

İlk ve en önemli adım, davanızın türüne (anlaşmalı veya çekişmeli) göre bir dilekçe hazırlamaktır. Anlaşmalı boşanmada, her iki eş de boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımı gibi konularda mutabık kaldığını bu dilekçeyle mahkemeye bildirir. Çekişmeli boşanmada ise, dilekçede boşanma sebebi (örneğin şiddetli geçimsizlik, aldatma vb.) detaylıca açıklanmalı ve bu iddialarınızı destekleyecek deliller sunulmalıdır. Dilekçeye ek olarak kimlik fotokopisi, vekaletname (varsa) ve varsa evlilik cüzdanı gibi belgeler de eklenir.

Avukatsız boşanma davası açmak mümkün mü? Riskleri nelerdir?

Evet, avukatsız boşanma davası açmak mümkündür. Ülkemizde ki hukuk sistemine göre, herkes kendi davasını takip edebilir. Ancak, hukuki süreç oldukça karmaşıktır ve hak kaybı yaşama riskiniz çok yüksektir.

Avukatsız dava açmanın en büyük riski, usul hataları yapmaktır. Örneğin, dilekçenin yanlış hazırlanması, delillerin usulüne uygun toplanmaması veya cevap dilekçesi sürelerinin kaçırılması gibi hatalar davanızın aleyhinize sonuçlanmasına neden olabilir. Ayrıca, karşı tarafın avukatlı olması durumunda, haklarınızı tam olarak savunmakta zorlanabilirsiniz. Özellikle nafaka, mal paylaşımı ve velayet gibi kritik konularda uzman desteği almak, geleceğinizi güvence altına almak için en doğru yaklaşımdır.

Tek celsede boşanmak mümkün mü? Şartları nelerdir?

Evet, tek celsede boşanmak mümkündür, ancak bu sadece anlaşmalı boşanma davalarında geçerlidir. Tek celsede boşanabilmenin temel şartı, eşlerin tüm konularda ortak bir mutabakata varmış olmalarıdır. Tek celsede boşanmak için gerekenler şunlardır:

• Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı.
• Taraflar, boşanmanın hukuki sonuçları (nafaka, velayet, mal paylaşımı) konusunda bir protokol hazırlayıp imzalamalıdır.
• Eşlerin ikisi de duruşmaya katılmalı ve hâkimin huzurunda boşanmayı kabul ettiklerini beyan etmelidir.

Hâkim, bu protokolün hukuka aykırı bir yönü olmadığına kanaat getirirse, duruşmada boşanmaya karar verir ve dava tek celsede tamamlanır. Aksi takdirde, davanın çekişmeliye dönme ihtimali bulunur.

Boşanma davası masrafları ne kadar? 2025 yılı için ortalama ücretler nedir?

Boşanma davası masrafları, davanın türüne ve avukat ücretine göre değişir. Dava masrafları, harçlar ve diğer giderleri içerir. 2025 yılı için net bir rakam vermek zor olsa da, ortalama ücretler genellikle şunları kapsar:

• Dava Masrafları: Başvurma harcı, peşin harç, gider avansı, delil avansı gibi kalemleri içeren mahkeme masraflarıdır. 2025 yılı itibarıyla ortalama 2.500-10.000 TL dolaylarında değişebilmektedir. Dilerseniz buraya tıklayarak hesaplama hakkında yaklaşık fikir sahibi olabilirsiniz.
• Avukatlık Ücretleri: Türkiye Barolar Birliği (TBB), 2025 yılı için boşanma davalarında alınabilecek en düşük avukatlık ücretini 30.000 TL + KDV olarak belirlemiştir. Ancak, her ilin barosu daha yüksek tavsiye niteliğinde tarifeler yayınlamaktadır. Bu durum, avukatın emeğe ve davanın karmaşıklığına göre ücretini serbestçe belirleyebileceğini, ancak TBB asgari tarifesinin altına inemeyeceğini göstermektedir.
• Adli Yardım: Maddi durumu yetersiz olan bireyler, bulundukları yerdeki baroların Adli Yardım Büroları’na başvurarak ücretsiz avukat talebinde bulunabilirler. Adli yardım talebi kabul edilen kişiler, dava masraflarından da muaf tutulur.

Anlaşmalı boşanma davaları genellikle daha az masraflı iken, çekişmeli boşanma davası delil toplama, bilirkişi ücretleri gibi ek maliyetler nedeniyle daha masraflı olabilir.

Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davası arasındaki farklar nelerdir?

Boşanma davaları temelde ikiye ayrılır: anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davası. Aralarındaki en temel fark, eşlerin boşanma ve sonuçları hakkında uzlaşıp uzlaşamadığıdır.

• Anlaşmalı Boşanma: Eşler, boşanmanın yanı sıra nafaka, velayet ve mal paylaşımı gibi tüm konularda ortak bir fikir birliğine varır. Süreç hızlı ve masrafsızdır. Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması şarttır.
• Çekişmeli Boşanma: Eşler arasında en az bir konuda (örneğin velayet, tazminat veya mal paylaşımı) anlaşmazlık vardır. Bu davalar, eşlerin kusurunu ispat etmeye dayanır. Süreç genellikle uzun sürer, delil toplama, tanık dinleme ve bilirkişi incelemeleri gibi aşamaları içerir.

Özetle, anlaşmalı boşanma dostane bir çözüm sunarken, çekişmeli boşanma bir hukuki mücadeledir ve her iki taraf da kendi haklarını mahkemede ispatlamak zorundadır.

En hızlı boşanma yolu hangisidir?

En hızlı boşanma yolu, şüphesiz anlaşmalı boşanmadır. Tarafların tüm konularda uzlaşması, davanın tek celsede sonuçlanabilmesini sağlar.

Anlaşmalı boşanma sürecinin hızlı olmasının nedeni, mahkemenin sadece tarafların anlaşmasının kanuna uygun olup olmadığını denetlemesidir. Tarafların kusur araştırması veya delil toplama gibi süreçler olmadığı için dava kısa süre içerisinde bitebilir. Bu nedenle, eğer eşinizle konuşarak ortak bir noktada buluşabiliyorsanız, bu yolu tercih etmek hem zaman hem de psikolojik açıdan size büyük avantaj sağlayacaktır.

Eşim beni aldatıyor, zina sebebiyle boşanma davasını nasıl ispat edebilirim?

Zina, Türk Medeni Kanunu’nda özel ve mutlak bir boşanma sebebi olarak düzenlenmiştir. Eşinizin zina yaptığını ispatlamak için somut ve kesin delillere ihtiyacınız vardır. Bu konuya Boşanma Davası Açma Şartları Nelerdir? A’dan Z’ye Rehber adlı yazımızda detaylı değinmiştik, dileyen okuyucularımız ilgili konuyu inceleyebilirler. Yine de kısaca değinmek gerekirse ispat için kullanılabilecek deliller şunlardır:

• Fotoğraf ve Video Kayıtları: Aldatma anını gösteren, mekânı ve kişileri net olarak belirten görüntüler.
• Görgü Tanıkları: Eşinizi bir başkasıyla uygunsuz durumda gören tanıkların ifadeleri.
• Sosyal Medya ve Mesajlaşma Kayıtları: Eşinizin başka biriyle cinsel içerikli veya duygusal yakınlık içeren yazışmaları, videoları veya fotoğrafları.
• Otel, Uçak, Tatil Kayıtları: Eşinizin başka bir kişiyle birlikte konakladığı veya seyahat ettiğini gösteren belgeler.

Ancak, bu delillerin hukuka uygun yollardan elde edilmiş olması gerekir. Örneğin, eşinizin izinsiz olarak gizli kamera veya ses kaydıyla çekilmiş delilleri, hukuka aykırı olduğu için mahkemede kullanılamaz.

Aldatıldım, haklarım nelerdir? Tazminat alabilir miyim?

Evet, aldatılma durumunda tazminat alma hakkınız vardır. Aldatma (zina), evlilik birliğinin temelden sarsılmasına yol açtığı ve kişilik haklarınıza saldırı niteliği taşıdığı için, aldatılan eş manevi tazminat talep edebilir.

Türk Medeni Kanunu’nun ilgili maddesine göre, boşanmaya sebep olan olaylarda kusurlu olan taraf, diğer tarafın uğradığı manevi zararı ödemekle yükümlüdür. Tazminat miktarı, eşinizin kusurunun ağırlığına, sizin yaşadığınız acının ve zararın boyutuna göre hâkim tarafından takdir edilir. Ayrıca, maddi zararınız varsa (örneğin, aldatma yüzünden iş kaybı gibi), maddi tazminat da talep edebilirsiniz.

Eşimin ailesiyle anlaşamamak geçerli bir boşanma sebebi sayılır mı?

Eşin ailesiyle yaşanan anlaşmazlık, başlı başına bir boşanma sebebi olarak kabul edilmez. Ancak, bu anlaşmazlıkların eşinizle olan ilişkinize yansıması ve evlilik birliğini temelinden sarsması durumunda, boşanma davası açılabilir.

Örneğin, kayınvalidenin sürekli evliliğinize müdahale etmesi ve eşinizin bu duruma sessiz kalması, evliliğinizde çözülemeyecek sorunlara yol açıyorsa, bu durum “şiddetli geçimsizlik” (evlilik birliğinin temelinden sarsılması) kapsamında değerlendirilebilir. Önemli olan, eşin ailesiyle yaşanan sorunların doğrudan evlilik birliğini ne kadar etkilediğini somut olaylarla ispat etmektir.

“Şiddetli geçimsizlik” (evlilik birliğinin temelinden sarsılması) tam olarak ne anlama geliyor?

“Şiddetli geçimsizlik” veya hukuki adıyla evlilik birliğinin temelden sarsılması, eşler arasında ortak hayatı çekilmez hâle getiren her türlü uyuşmazlığı ifade eder. Bu, en sık görülen boşanma sebebidir ve çok geniş bir yelpazeyi kapsar.

Bu sebeple boşanma davası açmak için, eşlerin artık bir arada yaşamasının kendilerinden beklenemeyeceğini gösteren somut olaylar sunulmalıdır. Örnek olarak; sürekli tartışmalar, fiziksel veya psikolojik şiddet, hakaret, ilgisizlik, sadakatsizlik (zina boyutuna ulaşmayan flörtler), eşin işsiz kalması ve eve bakmaması gibi durumlar bu kapsamda değerlendirilir. Hâkim, bu durumları tek tek inceleyerek evliliğin devam edip edemeyeceğine karar verir.

WhatsApp ve sosyal medya mesajları boşanma davasında delil olur mu?

Evet, WhatsApp ve sosyal medya mesajları boşanma davasında delil olarak kullanılabilir. Özellikle aldatma, hakaret, tehdit veya şiddet içerikli yazışmalar, mahkeme tarafından dikkate alınır.

Ancak, bu delillerin hukuka uygun yollardan elde edilmiş olması şarttır. Eşinizin telefonunu izinsiz karıştırarak veya gizlice ele geçirerek elde ettiğiniz mesajlar, hukuka aykırı delil sayılabilir ve mahkemede kullanılamaz. Hukuka uygunluk, delilin nasıl elde edildiğine göre belirlenir. Örneğin, eşinizin ortak kullandığınız bir bilgisayardaki açık sosyal medya hesabından elde ettiğiniz yazışmalar genellikle hukuka uygun kabul edilir.

Boşanma davasında hukuka uygun/hukuka aykırı delil kavramlarına Boşanma Davası Açma Şartları Nelerdir? A’dan Z’ye Rehber adlı yazımızda detaylı değinmiştik, dileyen okuyucularımız ilgili konuyu inceleyebilirler.

Boşanma davasında şahit göstermek zorunda mıyım? Kimler şahitlik yapabilir?

Boşanma davasında şahit göstermek zorunlu değildir, ancak çekişmeli bir davada iddialarınızı ispatlamak için çok etkili bir yoldur. Şahitler, tanık oldukları olayları, hakimin karşısında anlatarak beyanda bulunurlar.

Kimler şahitlik yapabilir sorusuna gelirsek, kural olarak herkes şahitlik yapabilir. Ancak, hâkim, tanıkların güvenilirliğini ve objektifliğini değerlendirir. Yakın akrabalar, örneğin anne, baba, kardeşler ve çocuklar, bazen objektif olamayacağı düşünülse de, mahkeme bu tanıklıkları kabul eder ve beyanlarını diğer delillerle birlikte değerlendirir. Komşular, iş arkadaşları veya arkadaşlar gibi tarafsız tanıklar genellikle daha güçlü delil olarak kabul edilir.

Mahkeme duruşmasında ne yapmalıyım? Hâkim ne sorar?

Mahkeme duruşmasında sakin ve kendinizden emin olmaya çalışın. Hâkimin sorularına kısa, net ve doğru cevaplar verin. Duruşma sırasında gereksiz duygusal tepkilerden kaçınmak önemlidir.

Hâkim, duruşmada genellikle şu soruları sorar:

• Evliliğinizde yaşadığınız sorunlar nelerdir?
• Boşanma sebebiniz nedir? (Örneğin, şiddetli geçimsizlik, aldatma vb.)
• Boşanma konusunda kararlı mısınız?
• Varsa, velayet, nafaka ve mal paylaşımı gibi konulardaki talepleriniz nelerdir?
• Çocuğun velayeti kime verilsin ve neden?

Duruşmada, kendinize ait iddiaları ve delillerinizi doğru bir şekilde aktarmak, hakimin size yönelik kanaatini olumlu etkileyecektir.

Duruşmaya gitmezsem ne olur?

Boşanma davası duruşmasına gitmezseniz, davanızın seyrine göre farklı sonuçlar ortaya çıkabilir.

• Davacıysanız (davayı açan taraf): Eğer mazeretsiz olarak duruşmaya katılmazsanız, dava dosyanız işlemden kaldırılır. Üç ay içinde davanın yenilenmesini talep etmezseniz, davanız düşer ve yeniden dava açmanız gerekir.
• Davalıysanız (karşı taraf): Eğer duruşmaya katılmazsanız, dava sizin yokluğunuzda görülmeye devam eder. Bu durumda, savunma hakkınızdan mahrum kalırsınız ve aleyhinize karar verilme ihtimali artar. Özellikle cevap dilekçesi vermediyseniz ve delil sunmadıysanız, dava aleyhinize kesinleşebilir.

Bu nedenle, her iki taraf için de duruşmaya katılmak veya katılamadığınız duruşmalar için geçerli bir mazeret sunmak kritik önem taşır.

Çocuğun velayeti kime verilir? Hâkim neye göre karar verir?

Çocuğun velayeti, boşanma davasının en hassas konularından biridir. Hâkim, velayet kararını verirken tek bir ilkeyi esas alır: çocuğun üstün yararı.

Hâkimin değerlendirdiği faktörler şunlardır:

• Çocuğun Yaşı ve Gelişim Aşaması: Özellikle 0-6 yaş arası çocukların annenin bakımına daha çok ihtiyaç duyduğu kabul edilir. Ancak bu kesin bir kural değildir.
• Ebeveynlerin Yaşam Koşulları: Hâkim, ebeveynlerin çocuklarına sağlayabilecekleri eğitim, barınma ve maddi olanakları değerlendirir.
• Ebeveynlerin Davranışları: Ebeveynlerin çocukla ilgilenme, ona sevgi gösterme ve gelişimine katkı sağlama yeterlilikleri incelenir.
• Çocuğun İsteği: Eğer çocuk, yaşı ve olgunluğu elveriyorsa, mahkeme çocuğun velayeti hakkındaki görüşünü sorar. 8 yaş ve üzeri çocukların beyanları genellikle dikkate alınır.

Velayet ve çocukla kişisel ilişki konusuna Boşanma Davası Açma Şartları Nelerdir? A’dan Z’ye Rehber adlı yazımızda değinmiştik, dileyen okuyucularımız ilgili konuyu inceleyebilirler.

Baba velayeti alabilir mi? Şartları nelerdir?

Evet, baba da velayeti alabilir. Türk Medeni Kanunu’na göre, anne veya babanın cinsiyeti velayet kararında belirleyici bir faktör değildir. Esas olan yine “çocuğun üstün yararı”dır.

Babanın velayet alabilmesi için gerekenler şunlardır:

• Annenin velayeti kullanmaya elverişli olmadığını kanıtlamak. (Örneğin, annenin çocuğu ihmal etmesi, psikolojik rahatsızlığı veya güvenilir olmayan bir yaşam tarzı olması gibi durumlar).
• Babanın çocuğa iyi bir gelecek sunabileceğini göstermek. (Maddi durumun iyi olması, çocuğuyla kurduğu güçlü bağ ve onun gelişimine katkı sağlayacak bir ortam sunması gibi).
• Mahkemeye, çocuğun babanın yanında kalmasının onun için daha iyi olacağına dair somut deliller sunmak.
  • (İşte babanın velayeti alması için sunabileceği somut delillerden bazı örnekler: çocuğun kalacağı evin temiz, düzenli, güvenli ve onun yaşına uygun bir ortam olduğunu gösteren fotoğraflar veya videoları sunabilirsiniz. Çocuğun devam ettiği okulun evinize yakın olduğunu veya yeni yaşam alanındaki okulların kalitesini gösteren belgeler ile çocuğun sosyalleşebileceği park, oyun alanları veya spor salonları gibi yerlerin varlığını vurgulayabilirsiniz. Çocuğun hobilerine, spor faaliyetlerine veya derslerine nasıl destek olduğunuzu gösteren fotoğraflar, videolar veya bu faaliyetlere dair kayıtları sunabilirsiniz. Çocuğunuzla geçirdiğiniz zamanları gösteren fotoğraf albümleri, onunla aranızdaki neşeli ve samimi iletişimi gösteren mesajlaşma kayıtları (hukuka uygun şekilde elde edilmiş) sunabilirsiniz. Eğer varsa, annenin çocuğa karşı ilgisiz, ihmalkar veya şiddet içeren davranışlarına tanık olmuş kişilerin (akrabalar, komşular, çocuk bakıcısı vb.) ifadeleri somut delil niteliği taşır. Annenin çocuğa karşı sorumluluklarını ihmal ettiğini, güvensiz bir yaşam tarzı sürdürdüğünü veya uygunsuz ortamlarda bulunduğunu gösteren yazılı veya görsel kanıtlar (yine hukuka uygunluk esas olmak kaydıyla) delil olarak kullanılabilir.

Boşanmada nafaka nasıl hesaplanır? Miktarı neye göre belirlenir?

Boşanmada nafaka miktarı, yasal bir formülle hesaplanmaz. Hâkim, nafaka miktarını tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre takdir eder.

• Tedbir Nafakası: Dava süresince, yoksulluğa düşecek olan tarafa verilen geçici nafakadır.
• Yoksulluk Nafakası: Boşanma sonrası yoksulluğa düşecek olan tarafa, diğer eşin kusurundan daha az kusurlu olması şartıyla verilen nafakadır. Miktarı, alacaklı tarafın ihtiyaçlarına ve nafaka ödeyecek tarafın ödeme gücüne göre belirlenir.
• İştirak Nafakası: Çocuğun velayeti kendisinde olmayan eşin, çocuğun giderlerine katkı sağlaması için ödediği nafakadır. Bu nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları, yaşı ve eğitim giderleri gibi unsurlar dikkate alınarak belirlenir.

Hâkim, her iki tarafın maaş bordrosu, banka hesap dökümleri, mal varlığı gibi belgeleri isteyerek adil bir miktar belirlemeye çalışır.

Çalışmayan kadın nafaka alabilir mi?

Evet, çalışmayan kadın nafaka alabilir. Hatta, yoksulluk nafakası alabilmek için en sık görülen durumlardan biri, kadının bir mesleği veya düzenli bir geliri olmamasıdır.

Eğer boşanma sonucunda yoksulluğa düşme tehlikesi varsa, Türk Medeni Kanunu‘nun 175. maddesi uyarınca yoksulluk nafakası talep edebilir. Bu nafakayı alabilmek için, kadının boşanmada diğer eşe göre daha az kusurlu olması gerekir. Çalışma hayatına geri dönme imkânı olsa bile, bir kadının nafaka alması mümkündür.

Boşanmada mal paylaşımı nasıl yapılır? Evlilikte edinilen mallar nelerdir?

Türkiye’de mal paylaşımı, 1 Ocak 2002 tarihinden sonra evlenen çiftler için edinilmiş mallara katılma rejimine tabidir. Bu rejimde, evlilik süresince edinilen mallar eşit olarak paylaşılır.

• Edinilmiş Mallar: Evlilik birliği içinde, karşılığını vererek elde ettiğiniz tüm mallardır. Örnek: maaşla alınan araba, ev, yazlık gibi.
• Kişisel Mallar: Evlilik öncesi sahip olunan mallar (ev, araba), miras ve bağış yoluyla gelen mallar, manevi tazminat alacakları ve kişisel kullanıma ait eşyalar (giyim, takı vb.). Bu mallar paylaşım dışıdır.

Boşanmada evin ve arabanın paylaşımı da bu kurala tabidir. Eğer evlilik birliği içinde alınmışlarsa, değerleri hesaplanır ve taraflar arasında yarı yarıya paylaştırılır.

Eşimin borçlarından sorumlu muyum? Kredi borçları nasıl paylaşılır?

Eşlerin borçlarından sorumluluğu, borcun ne amaçla alındığına göre değişir. Kural olarak, her eş kendi borçlarından sorumludur. Ancak, evlilik birliğini temsilen yapılan ve aile ihtiyaçları için alınan borçlardan her iki eş de sorumlu olabilir.

Örneğin, ev için alınan kredi borçları, genellikle evin edinilmiş mal olması nedeniyle ortak borç olarak kabul edilir ve mal paylaşımında hesaba katılır. Kredi kartı borçları ise, kişinin kişisel harcamaları için yapıldıysa, borcu alan eşe aittir.

Yabancı uyruklu eşimden nasıl boşanabilirim?

Yabancı uyruklu eşten boşanma süreci, Türk Medeni Kanunu’na tabidir. Eğer eşlerden biri Türk vatandaşıysa veya her ikisi de Türkiye’de yaşıyorsa, Türk mahkemelerinde dava açılabilir.

Davanın yetkili mahkemesi, Türk eşin Türkiye’deki yerleşim yeri Aile Mahkemesi’dir. Dava açma süreci ve usulü, diğer boşanma davalarıyla benzerdir. Ancak, yabancı eşe tebligat yapılması süreci uluslararası kurallara tabi olduğundan süreç uzayabilir. Yabancı eşin ülkesinin yasaları veya Türkiye’de yetkili mahkemenin yabancı eşin ikametgâhı olması durumunda farklı kurallar uygulanabilir. Bu nedenle bu tür davalarda hukuki danışmanlık almak hayati önem taşır.

Sonuç

Boşanma, hayatın zorlu bir gerçeği olabilir ve bu süreçte atacağınız her adım, geleceğinizi doğrudan etkiler. Bu yazımız, boşanma davası sürecine dair temel bilgileri ve en çok merak edilen soruların cevaplarını sunmayı amaçladı.

Unutmayın ki, her boşanma davası kendine özgü koşullar içerir ve hukuki süreç karmaşık olabilir. Hak kaybı yaşamamak, velayet, nafaka ve mal paylaşımı gibi kritik konularda doğru kararlar alabilmek için uzman bir avukattan hukuki destek almanız, hem maddi hem de manevi açıdan size büyük bir güvence sağlayacaktır. Bilinçli adımlar atarak bu süreci en sağlıklı şekilde yönetebilirsiniz.