İşten çıkarılmak hiç kolay değil, bunu biliyoruz. Beklenmedik bir haberle karşılaştığınızda ya da sürecin belirsizliğiyle boğuştuğunuzda haklarınızı bilmek çok önemli. Peki, işten çıkarıldığınızda hangi haklarınız var? Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ya da işe iade gibi konular tam olarak neyi kapsıyor?
Bu sayfada, işten çıkarılan işçilerin en sık merak ettiği soruları cevaplıyoruz. Hakkınızı nasıl koruyacağınızı, nelere dikkat etmeniz gerektiğini ve sürecin her adımında neler yapabileceğinizi açık ve anlaşılır şekilde anlatıyoruz. Amacımız, bu zorlu dönemi daha bilinçli ve güvenle atlatmanıza yardımcı olmak.
Hızlıca bilgi almak isteyebilir ya da konuyu detaylıca öğrenmek isteyebilirsiniz; her iki durumda da doğru yerdesiniz. Haklarınızı bilmek, süreci sizin lehinize çevirmek için atacağınız en önemli adım.
İşten çıkarıldığımda ilk olarak ne yapmalıyım?
Fesih bildiriminizi dikkatlice okuyun ve imzalamadan önce içeriğini mutlaka kontrol edin. Eğer “istifa” veya “tüm haklarımı aldım” gibi ibareler varsa imzalamayın. İşveren size fesih sebebini yazılı ve açıkça bildirmek zorundadır (İş Kanunu m.19). Aksi halde fesih geçersiz sayılır ve işe iade hakkınız doğabilir.
Kıdem tazminatına hangi durumlarda hak kazanırım?
En az 1 yıl aynı işverene bağlı çalışma şartı aranır. İşveren tarafından geçerli nedenle fesih (İş Kanunu m.18) veya işçinin haklı nedenle feshi (m.24) halinde işçi kıdem tazminatı alır.
- Örneğin, ücretin ödenmemesi, mobbing, askerlik, emeklilik veya kadın işçinin evlilik nedeniyle ayrılması kıdem tazminatı hakkı doğurur.
- Kıdem tazminatı her yıl için 30 günlük brüt ücret üzerinden hesaplanır.
- 01.07.2025 itibarıyla kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL’dir.
Yargıtay 9 Hukuk Dairesi 24.10.2016 tarihli, 2015/5096 Esas, 2016/18378 Karar sayılı kararında; ücretlerin geç ödenmesinin haklı fesih sayıldığı ve işçinin kıdem tazminatı hakkını doğurduğu belirtilmiştir.
İhbar tazminatı nedir, nasıl hesaplanır?
İş sözleşmesini feshetmek isteyen taraf, kanuni bildirim sürelerine uymak zorundadır (İş Kanunu m.17).
- 6 aydan az çalışana: 2 hafta,
- 6 ay – 1.5 yıl: 4 hafta,
- 1.5 – 3 yıl: 6 hafta,
- 3 yıldan fazla: 8 hafta.
İhbar süresine uyulmazsa işçinin brüt ücreti üzerinden hesaplanan tazminat ödenir.
Örnek: 2 yıl çalışan, 20.000 TL brüt maaşı olan işçi için 6 haftalık ihbar tazminatı = 28.000 TL.
İşe iade davası hangi şartlarda açılabilir?
- İşyerinde en az 30 işçi olmalı,
- İşçinin en az 6 aylık kıdemi bulunmalı,
- İş sözleşmesi belirsiz süreli olmalı,
- Fesih, geçerli bir nedene dayanmamalı.
Süreler çok önemlidir:
- Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalı,
- Anlaşma sağlanmazsa son tutanaktan itibaren 2 hafta içinde dava açılmalıdır.
Bu süreler mutlak olup kaçırılması halinde işe iade hakkınız tamamen ortadan kalkabilir, o nedenle bu sürelere çok dikkat etmelisiniz. Bkz. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — Esas No: 2022/3398, Karar No: 2022/5294 — Tarih: 26.04.2022; Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2017/18305, K. 2019/10306, T. 08.05.2019
İşe iade davasını kazanırsam kesin işe döner miyim?
Hayır. İşverenin bir “tercih hakkı” vardır. İşçiyi işe başlatmak yerine 4–8 aylık ücret tutarında işe başlatmama tazminatı ödemeyi seçebilir (İş Kanunu m.21). Ayrıca, en fazla 4 aylık boşta geçen süre ücreti de ödenir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2022/8821, K. 2022/11231, T. (2022); Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2021/5301, K. 2021/9585, T. 26.05.2021 sayılı kararlarında, işverenin işe başlatmama hakkını kullanabileceği açıkça belirtilmiştir.
Haksız fesih durumunda ne tür tazminatlar alabilirim?
- Kıdem tazminatı,
- İhbar tazminatı,
- İşe iade kapsamı dışındaki işçiler için kötü niyet tazminatı (ihbar süresinin 3 katından az olamaz),
- Sendikal tazminat (işçinin sendikal faaliyet nedeniyle çıkarılması halinde en az 1 yıllık ücret).
İşsizlik maaşına hangi şartlarla hak kazanılır?
- İşsizlik maaşı için İŞKUR’a 30 gün içinde başvuru yapılmalıdır.
- Son 3 yılda 600 gün prim ve son 120 gün kesintisiz sigorta bulunmalıdır.
- İşçinin kendi isteğiyle istifa etmemesi gerekir (istisna: haklı fesih).
Kullanmadığım yıllık izin ücretim ödenir mi?
Evet. İş sözleşmesinin sona ermesiyle kullanılmayan yıllık izinlerin ücreti ödenmek zorundadır (İş Kanunu m.59). İspat yükü işverene aittir.
Fazla mesai ve hafta tatili ücretlerimi isteyebilir miyim?
Evet. İş Kanunu m.41 ve m.46 uyarınca fazla mesai %50 zamlı, hafta tatili ücreti ise bir günlük yevmiye olarak ödenir. İşçi, bordro dışında tanık beyanı, yazışma, giriş-çıkış kayıtları gibi delillerle ispat yapabilir.
Arabuluculuk süreci zorunlu mu?
Cevap:
Evet. İşe iade davaları ve işçilik alacaklarında önce arabulucuya başvuru zorunludur (7036 sayılı Kanun m.3). Arabuluculukta anlaşma olmazsa işçi, iş mahkemesinde dava açabilir.
Eğer ki arabuluculuk süreci tamamlanmadan dava açarsanız davanız usulden reddedilecektir ve bu durum büyük hak kayıplarına yol açacaktır.
Daha önce İşten Çıkarılma Durumunda İşçi Hakları Nelerdir? Kıdem, İhbar Tazminatı ve Daha Fazlası: Rehber (2025) sorusuna cevap olarak detaylı bir yazı hazırlamıştık. Siz değerli okuyucuların faydalanması için linke tıklaması yeterlidir.
Sonuç
İşten çıkarılmak zor bir süreç olabilir, ama haklarınızı bilmek sizi bir adım öne geçirir. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve işe iade gibi haklarınızı öğrendikçe, süreci daha bilinçli ve güvenle yönetebilirsiniz. Unutmayın, her durum farklıdır ve haklarınızı korumak için doğru adımları atmak çok önemlidir. Bu yazımız, işten çıkarılan işçilerin en sık merak ettiği sorulara yanıt vermek ve sizi bilinçlendirmek için hazırlandı. Haklarınızı bilmek, sadece bir güvence değil; aynı zamanda süreci kendi lehinize çevirebilmenin en etkili yoludur.
