Günümüz iş dünyasının en önemli konularından biri olan kıdem tazminatı, çalışanların en çok merak ettiği haklardan biri. Peki, bu tazminat tam olarak nedir, hangi şartlarda alınır ve en önemlisi, kıdem tazminatı nasıl hesaplanır? Merak ettiğiniz tüm soruların cevaplarını, 2025 yılı güncel verileriyle ve hukuki detaylarıyla bu rehberde bulacaksınız.

Çoğumuzun aklında, “Kendi isteğimle işten ayrılırsam kıdem tazminatı alabilir miyim?” ya da “Çalışma süresi ne kadar olmalı?” gibi sorular döner durur. Bu yazıda, sadece hesaplama formülüne odaklanmakla kalmayacak, aynı zamanda kıdem tazminatı alabilmenin incelikli şartlarını, hangi durumlarda bu hakkın doğduğunu ve sıkça sorulan diğer soruları da ele alacağız. Hazırsanız, adım adım bu karmaşık konuyu basitleştirelim.

Kıdem Tazminatı Nedir ve Kimler Alabilir?

Kıdem tazminatı, 1475 sayılı mülga İş Kanunu’nun 14. maddesinde düzenlenmiş, işçinin iş yerinde geçirdiği süreye karşılık olarak işveren tarafından ödenmesi gereken bir tür güvence ödemesidir. Bu, sadece bir hakediş değil, aynı zamanda işçinin emeğine verilen bir değerdir.

Peki, herkes kıdem tazminatı alabilir mi? Maalesef hayır. Bu hakkın doğması için belirli şartların bir araya gelmesi gerekir. İşte o temel şartlar:

• En Az Bir Yıllık Hizmet Süresi: Aynı işverene bağlı olarak en az bir tam yıl çalışmış olmanız gerekiyor. Bu süre, işe başladığınız günden fesih (iş sözleşmesinin sonlandırılması) tarihine kadar kesintisiz hesaplanır.
• İş Sözleşmesinin Belirli Şartlarla Sona Ermesi: İstifa (kendi isteğiyle ayrılma) durumunda genel kural olarak kıdem tazminatı hakkı doğmaz. Ancak istisnai durumlar mevcuttur. İşten ayrılmanızın işveren tarafından yapılması veya kanunda belirtilen haklı nedenlerden biriyle sizin tarafınızdan yapılması gerekir.

Bu iki ana şartı karşılayan herkes, kanunda belirtilen diğer koşullar dahilinde kıdem tazminatı hakkına sahip olur.

Adım Adım Kıdem Tazminatı Hesaplama Rehberi

Kıdem tazminatı hesaplama süreci, ilk bakışta karmaşık gibi görünse de aslında oldukça basittir. Doğru verileri doğru yere yerleştirdiğinizde, sonucu kolayca bulabilirsiniz.

1. Adım: Kıdem Tazminatına Esas Ücreti Belirlemek

Hesaplamanın en kritik noktası, ödenecek tutarın belirlenmesidir. Kıdem tazminatı, işçinin son brüt ücreti üzerinden hesaplanır. Ancak bu sadece temel brüt ücretinizden ibaret değil. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, giydirilmiş brüt ücret dikkate alınır.

Peki, giydirilmiş brüt ücret nedir? Çalıştığınız süre boyunca size düzenli olarak sağlanan ve para ile ölçülebilen tüm menfaatlerin brüt değerinin, aylık ücrete eklenmesiyle elde edilen toplamdır.

Örnek olarak:

• Brüt Maaş: 30.000 TL
• Yemek Yardımı: 2.000 TL (Brüt)
• Yol Yardımı: 1.500 TL (Brüt)
• Primler ve İkramiyeler: Yıllık 12.000 TL (Ayda 1.000 TL)

Bu durumda giydirilmiş brüt ücretiniz: 30.000 + 2.000 + 1.500 + 1.000 = 34.500 TL olacaktır.

Ücret eki niteliğindeki tüm ödemelerin kıdem tazminatı hesabına dahil edilmesi gerekir. Ancak, fazla mesai, hafta tatili, genel tatil gibi arızi (düzensiz) ödemeler hesaplamaya dahil edilmez.

2. Adım: Çalışma Süresini Doğru Hesaplamak

Kıdem tazminatının bir diğer önemli bileşeni, işçinin hizmet süresidir. Bu süre, tam olarak işe giriş tarihinizden, iş sözleşmesinin feshedildiği tarihe kadar olan dönemdir.

• 1 yıl 6 ay 15 gün çalışan bir işçinin kıdemi, tam yıl, ay ve gün olarak hesaplanır.
• Her bir tam yıl için, bir aylık brüt ücret tutarında kıdem tazminatı hakkı doğar.
• Bir yıldan artan süreler de oransal olarak hesaplamaya dahil edilir.

3. Adım: Kıdem Tazminatı Hesaplama Formülünü Uygulamak

Artık tüm verilere sahipsiniz. İşte o merakla beklediğiniz formül:

Kıdem Tazminatı = (Giydirilmiş Brüt Ücret) x (Hizmet Yılı) + (Artan Ay ve Günlerin Tazminatı)

Örnek Senaryo:

Ahmet Bey, bir şirkette 2020 yılının Ocak ayında işe başlamış ve 2025 yılının Mart ayında işten ayrılmıştır.

• Çalışma Süresi: 5 yıl 2 ay
• Giydirilmiş Brüt Ücret: 25.000 TL
• 2025 Kıdem Tazminatı Tavanı: 2025 yılı için belirlenen tavanı aşmamak koşuluyla hesaplanır.

Hesaplama Adımları:

1. Tam Yıl Tazminatı: 5 yıl x 25.000 TL = 125.000 TL
2. Artan Süre (2 Ay) Tazminatı: (25.000 TL / 12 ay) x 2 ay = 4.166,67 TL
3. Toplam Kıdem Tazminatı: 125.000 TL + 4.166,67 TL = 129.166,67 TL

Bu hesaplamadan sonra, ödenmesi gereken tutardan sadece binde 7,59 oranında damga vergisi kesintisi yapılır. Kıdem tazminatından gelir vergisi kesintisi yapılmaz.

Hangi Durumlarda Kıdem Tazminatı Alınır?

Kıdem tazminatı almanın en çok merak edilen yönlerinden biri, iş sözleşmesinin nasıl sona erdiğiyle ilgili. İşte bu hakkı kazanabileceğiniz durumlar:

İstifa Eden Kıdem Tazminatı Alabilir mi?

Kendi isteğiyle işten ayrılan (istifa eden) bir işçi, genel kural olarak kıdem tazminatı alamaz. Ancak, bu kuralın istisnaları vardır ve bu istisnalar sıkça gündeme gelir.

• Evlilik Nedeniyle İstifa: Kadın işçiler, evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde evlilik nedeniyle işten ayrılırlarsa kıdem tazminatı alma hakkına sahiptir.
• Askerlik Nedeniyle İstifa: Erkek işçiler, muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle işten ayrılırlarsa kıdem tazminatı almaya hak kazanır.
• Emeklilik: Emeklilik için gerekli prim gün sayısını ve sigortalılık süresini dolduran işçi, yaş şartını beklemeksizin işten ayrılırsa kıdem tazminatı alabilir. Halk arasında “yaştan emeklilik” olarak bilinir.
• Haklı Nedenle Fesih: İşçi, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesinde belirtilen haklı nedenlerden biriyle iş sözleşmesini feshederse kıdem tazminatı hakkı doğar. Bu nedenler arasında; işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışları (örneğin, maaşın eksik yatırılması, mobbing), iş yerinde cinsel taciz veya tehdit gibi durumlar yer alır.

İşveren Tarafından İşten Çıkarılma Durumu

İşveren tarafından iş sözleşmesinin feshedilmesi durumunda, genel olarak işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Ancak, işveren eğer işçiyi 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/II. maddesinde belirtilen “ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller” nedeniyle işten çıkarırsa, işçi kıdem tazminatı hakkını kaybeder. Bu durumlar arasında işçinin hırsızlık yapması, işverenin sırlarını ifşa etmesi gibi ciddi ihlaller yer alır.

Detaylı bilgi için: İşten Çıkarılma Durumunda İşçi Hakları Nelerdir? Kıdem, İhbar Tazminatı ve Daha Fazlası: Rehber (2025)

Sıkça Sorulan Sorular ve Detaylı Cevaplar

Kıdem Tazminatında Yıllık İzin Süreleri Hesaba Katılır mı?

Evet, yıllık izin süreleri, işçinin iş yerinde fiilen çalışmadığı ancak sigortalılık ve çalışma süresinin devam ettiği dönemler olarak kabul edildiği için hizmet süresi hesabına dahil edilir. Aynı şekilde, raporlu olunan süreler, hafta tatilleri ve ulusal bayram günleri de hesaba katılır.

Kıdem Tazminatı Hesaplama Robotu Ne Kadar Güvenilir?

Günümüzde internette birçok kıdem tazminatı hesaplama robotu bulunuyor. Bu araçlar, genel bir fikir edinmek için kullanışlı olsa da, hukuki geçerliliği olan kesin bir sonuç vermezler. Çünkü her çalışanın durumu farklıdır. Gizli primler, ikramiyeler, yemek ve yol gibi yan haklar bu robotlar tarafından doğru şekilde hesaplanamayabilir. Bu nedenle, en doğru hesaplama için güncel verilerle ve bu rehberdeki adımları takip ederek kendi hesabınızı yapmanız veya bir uzmandan destek almanız en doğrusu olacaktır.

Kıdem Tazminatı Tavanı Nedir?

Kıdem tazminatı tavanı, ödenebilecek en yüksek brüt kıdem tazminatı miktarını belirleyen üst sınırdır. Bu tavan, her yıl Ocak ve Temmuz aylarında memur maaş katsayısındaki artışa göre belirlenir. İşçinin brüt ücreti ne kadar yüksek olursa olsun, kıdem tazminatı hesaplamasında bu tavanın üzerindeki miktar dikkate alınmaz. Peki “Kıdem tazminatı tavan miktarı ne kadar?” sorusuna cevap aradığımızda, 01.07.2025 tarihi itibarıyla bu miktarın 53.919,68 TL olduğunu görmekteyiz (Bkz. https://www.csgb.gov.tr/%C4%B1statistikler/calisma-hayati-%C4%B1statistikleri/kidem-tazminati-tavan-miktari/ (E.T: 13.08.2025)).

Kıdem Tazminatında Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?

Kıdem tazminatı alacaklarında zamanaşımı süresi, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren 5 yıldır. 7036 sayılı Kanun ile 5 yıla indirilmiştir (Eski süre 10 yıldı). Bu süre içinde talep edilmeyen kıdem tazminatı alacağı, zamanaşımına uğrar ve işveren tarafından ödenmek zorunda değildir. Bu nedenle, iş sözleşmeniz sona erdiğinde haklarınızı zamanında talep etmeniz çok önemlidir.

Sonuç

Kıdem tazminatı, bir çalışanın en temel ve en önemli haklarından biridir. Bu rehberde, kıdem tazminatı hesaplama formülü, hak kazanma şartları ve sıkça sorulan sorulara detaylı yanıtlar buldunuz. Bilgi sahibi olmak, haklarınızı doğru şekilde talep etmenizi ve olası bir anlaşmazlıkta daha güçlü bir pozisyonda olmanızı sağlar.

Unutmayın, her bir iş sözleşmesi farklı detaylar içerir. Bu nedenle, bu rehberin genel bir çerçeve çizdiğini ve özel durumlar için mutlaka bir hukuk uzmanına danışmanız gerektiğini aklınızdan çıkarmayın. İşçi olarak haklarınızı bilmek ve takip etmek, geleceğinize güvenle bakmanız için ilk adımdır.

Eğer aklınızda hala sorular varsa veya yaşadığınız bir durumu paylaşmak isterseniz, yorumlar kısmından bize ulaşabilirsiniz.